Ўзбекистон

Сайлов-2023: Бу галги сайлов комиссиялари қандай молиялаштирилади?

Иқтисодиёт фанлари доктори Бобур Валиев бу борада тушунчалар берди.

Сайлов-2023: Бу галги сайлов комиссиялари қандай молиялаштирилади?

 

Иқтисодиёт фанлари доктори Бобур Валиев бу борада тушунчалар берди.

 

Мамлакатимизда, 9 июль куни ўтказиладиган муддатидан илгари президентлик сайловида қатнашиш учун номзодлар 7 июндан ўз ташвиқотларини бошлади. Қайд этиш жоизки, мамлакатимизда муддатидан илгари сайлов ўтказиш учун 174 миллиард 130 миллион сўм миқдорида пул маблағлари ажратилган. Бунда умумпартиявий тадбирлар ва сиёсий партия томонидан кўрсатилган номзодларнинг сайловолди ташвиқоти ва тарғибот ишларини амалга оширишга ажратиладиган маблағлар 19 миллиард 655 миллион сўмни ташкил этди. Бунда ҳар бир номзодга 4 миллиард 914 миллион сўмдан тўғри келмоқда. Харажатлар сметасига кўра, маблағларнинг деярли 82 фоизи округ ва участка сайлов комиссиялари фаолиятини ташкил этиш учун ажратилмоқда. Ўртача бир сайловчига сарфланадиган харажат миқдори 0,8 долларни ташкил этмоқда. Табиий савол туғилади, бу харажат миқдори кўпми ёки оз?

 

Агар хорижий давлатларнинг бу борадаги харажатларини қиёсий таҳлил этсак, қуйидаги манзарани кўрамиз. Хусусан, 2022 йил 20 ноябрда Қозоғистон Республикасида муддатидан олдин ўтказилган Президент сайловида ҳар бир сайловчига 3,7 доллар, 2022 йил 10 апрелда Францияда Президентлик сайловида 5,1 доллар, 2021 йил 11 январда Қирғизистон Республикаси Президенти сайловида 1,8 доллар, 2020 йил 9 августда Беларусь Республикаси Президенти сайловида 1,5 долларни, 2020 йил 28 июнда Польша Президенти сайловида 2,5 долларни ташкил этган. Демак, юқоридаги қиёсий таҳлилдан кўринадики, мамлакатимизда жорий йил 9 июлда ўтказиладиган Президент сайлови учун давлат бюджетидан энг мақбул ва тежамкор усуллардан фойдаланиб, хорижий давлатларга нисбатан камроқ харажат қилишга эришилмоқда.

 

Ижтимоий тармоқларда баъзан давлат бюджети томонидан сайловларга тайёргарлик кўриш ва уларни ўтказиш билан боғлиқ харажатларга маблағ ажратилиш ҳолатини нотўғри талқин қилаётганларга кўзимиз тушади. Аслида, хорижий мамлакатларда ҳам сайлов жараёнлари, партияларнинг фаолиятини молиялаштиришда давлат ҳам иштирок этади. Жумладан, АҚШ, Туркия, Қозоғистон каби яқинда бўлиб ўтган ёки бўлаётган сайлов жараёнларини кузатсак, хориж тажрибасида ҳам сайловга тайёргарлик ва партиялар сайловда қатнашиш харажатлари асосан давлат бюджетидан қопланади. Сиёсий партиялар фаолияти ва сайловлар ўтказиш харажатларининг айнан давлат бюджети маблағлари ҳисобига қопланишидан асосий мақсад хусусий секторни сиёсий бошқарувга аралашувидан ҳимоя қилишдир.

AҚШда сиёсий партиялар 2022 йил 8 ноябрь куни AҚШ Конгрессига оралиқ сайловларда миллий номзодларни илгари суриш учун 8,9 миллиард доллар, 2022 йил 20 ноябрда Қозоғистон Республикасида муддатидан олдин президент сайлови ўтказилиб, унда 11 миллион 950 мингдан ортиқ сайловчилар иштирок этди. Ушбу сайлов харажатларининг умумий қиймати эса 44,5 миллион долларни ташкил этган эди. Туркияда 2023 йилги президентлик сайловида 60,9 миллион ва чет елда 3,2 миллион овоз қатнашди. Буларнинг харажатларини молиялаштиришда ҳам Туркия давлати бюджети қатнашмоқда.

 

Мамлакатимизда ҳам Сайлов кодексининг 17-боби айнан сайловни молиялаштириш муносабатларини тартибга солишга бағишланиб, сайловни давлат томонидан молиялаштириш тартиби ўз ифодасини топган. Ўзбекистон Республикаси Президенти учун сайловларга тайёргарлик кўриш ва уларни ўтказиш билан боғлиқ харажатлар давлат бюджети маблағи ҳисобидан амалга оширилади. Сайлов комиссиялари ишига жалб этиладиган шахсларнинг меҳнатига ҳақ тўлаш сайловни ўтказиш учун ажратилган маблағлар ҳисобидан қопланади. Шундай экан, юртимизда ташкил этилаётган Президентлик сайлови жараёнлари ва ташвиқотлари шаффоф ҳамда адолатли ўтяпти дейишимизга, ҳамма асослар бор.

custom img

Саида Мирзиёева БМТнинг Гиёҳванд моддалар ва жиноятчилик бўйича бошқармаси раҳбари билан учрашди

Томонлар аёллар, болалар ва ёшларни ҳимоя қилишга қаратилган тадбирлар юзасидан ҳам фикр алмашди.

custom img

Ходимни пора олмагани учун мукофотлаш ҳуқуқий жиҳатдан нотўғри  — Антикоррупция агентлиги

Қонун устуворлигининг таъминланиши ходимларнинг функционал мажбурияти экани билдирилди.

custom img

Сергели автомобиль бозори бузилмайди — ҳокимлик

Бозорда кенг кўламли модернизация ва ободонлаштириш ишлари амалга оширилмоқда.

custom img

Саида Мирзиёева Австрия парламентида кенгаш раислари билан учрашув ўтказди

Учрашувларда Ўзбекистон ва Австрия ўртасидаги ҳамкорликни кенгайтириш масалалари муҳокама қилинди.

custom img

Саида Мирзиёева Вена шаҳрида БМТ сессиясида миллий маъруза билан иштирок этди

Мирзиёева кибержиноятчилик, коррупция ва оилавий зўравонлик чегара билмаслигини уларга қарши халқаро ҳамкорлик орқали курашиш зарурлигини таъкидлади.

custom img

Тошкентда электр подстанцияси ёниб кетди

Ҳодиса оқибатида Шайхонтоҳур ва Олмазор туманининг айрим ҳудудларида электр таъминотида узилишлар кузатилмоқда.

custom img

Ислом цивилизацияси марказида илк болалар музейи иш бошлади

Янги очилган Болалар майдончаси 7 ёшдан 12 ёшгача бўлган болалар ва ўсмирларга мўлжалланган. Майдонча ҳикоя қилиш санъати, миллий тарих ва фан, технология, муҳандислик, математика йўналишларини ўзида бирлаштирган 4 та махсус павилёндан иборат.

custom img

Олийгоҳларда дарс берадиган таниқли ижодкорларга 50 фоизгача устама тўланади

Талабалар стартаплари учун 10 та олийгоҳга 50 миллиард сўм ажратилади.

Шаҳодатнома: №1346 Берилган сана: 28.05.2020

Ғоя муаллифи: Фирдавс Фридунович Абдухаликов

Асосчиси: "Master Media Production and Broadcast"