ЮНЕСКО 80 йиллигига бағишлаб: Самарқандда Амир Темур давридагидек боғлар барпо этилмоқда
Ташкилотнинг 43-сессияси кунларида Самарқандда дарахт экиш маросими бўлиб ўтди. Экология вазирлиги томонидан ташкиллаштирилган маросимда хорижий давлат делегациялари ҳам фаол иштирок этди.
Самарқандда ЮНЕСКО Бош конференциясининг 43-сессияси кунлари вилоятнинг 5 гектарлик ҳудудида ташкилотнинг 80 бағишлаб яшил боғлар барпо этилмоқда. Бу ҳақида тадбирда иштирок этаётган Zamon.uz мухбири хабар берди.
Бугун, 31 октябрь куни Самарқанддаги “Боқий шаҳар” мажмуаси ҳудудида 1,2 гектар майдонда 564 туп дарахт ва буталар экилди. Улар орасида қайрағоч, каталпа, япон сафораси, эман, шарқий чинор, от каштани, лола дарахти, форзиция, лаванда, туя, шунингдек акация, тол, хурмо ва олма дарахтлари бор.
Яшил боғ шунчаки кўкаламзор эмас, балки ҳақиқий экологик инновациялар марказига айланади. Бу ерда сув сарфини камайтирувчи томчилатиб суғориш тизимлари, энергия тежовчи қуёш панеллари ва насослар, ёмғир сувини йиғиб, қайта фойдаланиш тизимлари, чиқиндиларни компост қилиш ва тупроқни бойитиш жойлари, маҳаллий табиий материаллардан ясалган йўлаклар ва ўриндиқлар жорий этилади.
Сояли яшил ҳудудлар барпо этилиши натижасида шаҳар муҳитида ҳарорат пасаяди ва “иссиқлик ороли” эффекти камаяди.
Яшил боғ “Silk Road Samarkand” туристик маркази ва Қорасув массиви ҳудудида, Зарафшон дарёсига яқин жойда жойлашади. Маданий марказга яқинлиги сабабли бу жой дам олиш, маърифат ва халқаро дўстлик рамзи сифатида хизмат қилади.
Лойиҳа концепцияси Амир Темур боғлари фалсафасига асосланади — улар ўтмиш, ҳозирги ва келажакни рамзий тарзда бирлаштирган. “Яшил боғ” Шарқнинг классик боғ меъморчилиги услубида яратилиб, Соҳибқирон Амир Темурнинг бизгача етиб келган асосий машҳур 9 та боғига (“Боғи Чинор”, “Боғи Беҳишт”, “Боғи Давлатобод”, “Боғи Дилкушо”, “Боғи Шамол”, “Боғи Нав”, “Боғи Жаҳоннамо”, “Боғи Майдон”, “Боғи Баланд”) хос тарзда 9 та бўлимга ажратилади ва Соҳибқирон боғлари хусусиятларини ўзида акс эттиради. Боғ бўлимларида ўша даврга хос тарзда чинор, оқ қайин, тут, хурмо, кедр, павлония, атиргул буталари, лаванда, магнолия, лола, тол, акация, фотиния, заранг, қайрағоч, сакура, секвойя ва бошқа дарахт ва буталар ўтқазилади. Режага кўра, УНEССОнинг 80 йиллигига бағишлангани учун рамзий маънода 80 мингта дарахт ва бута экилади. Бу дарахтлар нафақат эстетик муҳит яратади, балки экологик мувозанатни ҳам таъминлайди. Боғда ўзбек рассомлари ва дизайнерлари томонидан яратилган замонавий арт-инсталляциялар ҳам жойлаштирилади. Лойиҳа маҳаллий ҳамжамиятлар ва халқаро ҳамкорларни яшил келажак сари бирлаштиради.
Барқарор келажак сари ташланган ҳар бир қадам амалий аҳамиятга эга. Шу маънода, жаҳоннинг турли бурчакларидан иштирокчиларни бирлаштирадиган йирик халқаро тадбир чоғида атмосферага чиқариладиган зарарли ташламалар миқдорини камайтириш мақсадида 80 000 дарахт экиш ташаббуси — экологик масъулият ва илмий ёндашувнинг ёрқин ифодасидир. Бу дарахтлар нафақат углерод изини нейтраллаштиришга хизмат қилади, балки минтақанинг иқлим барқарорлиги, ҳаво сифати ва биохилма-хиллигини мустаҳкамлашга ҳам улкан ҳисса қўшади. Табиат билан уйғунликда ўтказилган бундай акция инсон фаолиятининг экологик изини қайта кўриб чиқишга чорлаб, барқарор тараққиёт ғоясини амалда намоён этади.
“Яшил боғ” лойиҳаси ЮНЕСКО қадриятларига мос келади ҳамда Ўзбекистоннинг экологик етакчилигини, бой маданиятини ва глобал экологик бирдамликни намойиш этади. Бу ташаббус келажак авлодлар учун очиқ, барқарор яшил маконни яратиш сари муҳим қадамдир. У Самарқанд ва бутун Ўзбекистоннинг экологик ҳамда маданий ривожланишга содиқлигини ифодаловчи тирик тимсолга айланади.
