Ўзбек лотин алифбоси ўзгаради: “ш”, “ч” ва “нг” ҳарф бирикмалари бекор қилинади

 

Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг 7 июль куни бўлиб ўтган мажлисида “Лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосини жорий этиш тўғрисида”ги қонунга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳақидаги қонун лойиҳаси депутатлар томонидан қабул қилиниб, кўриб чиқиш учун Сенатга юборилди.

 

Қонун лойиҳасига кўра, амалдаги лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбоси таркиби қайта кўриб чиқилмоқда. Хусусан, алифбо 26 та ҳарф ва 3 та ҳарф бирикмаси ўрнига 28 та ҳарф ҳамда битта тутуқ белгисидан иборат бўлиши, шунингдек, айрим ҳарфларнинг қўлланишига аниқлик киритилиши назарда тутилган.

 

Лойиҳада алифбодаги айрим ҳарфларнинг ёзилиш шаклини ҳам ўзгартириш таклиф этилган. Хусусан, ҳозирда икки белгидан иборат ёзиладиган “Sh”, “Ch”, “Oʻ” ва “Gʻ” ҳарфлари ўрнига мос равишда «Ş», «Ç», «Ö» ва «Ğ» белгиларини жорий этиш назарда тутилмоқда. Шунингдек, амалдаги “Ng” ҳарф бирикмасидан воз кечиш таклиф қилинмоқда.

Ёки алоҳида блок сифатида:

Таклиф этилаётган ўзгаришларга кўра:

• Sh → Ş

• Ch → Ç

• Oʻ → Ö

• Gʻ → Ğ

 

Бу ўзгартиришлар натижасида алифбодаги ҳарф бирикмалари қисқартирилиб, ҳар бир товуш имкон қадар битта ҳарф билан ифодаланиши кўзда тутилган.

 

Муҳокамалар давомида депутатлар янги алифбони босқичма-босқич жорий этишга оид қатор таклифларни илгари сурди. Унга кўра, қонун кучга киргунига қадар расмийлаштирилган ҳужжатлар, миллий валюта, қимматли қоғозлар, шунингдек давлат органлари ва ташкилотларининг рамзий белгилари, пешлавҳалари, кўрсаткичлари ҳамда бошқа атрибутлар белгиланган муддат давомида ўз кучини сақлаб қолади.

 

Таъкидланишича, бундай ёндашув давлат органлари ва ташкилотларида фойдаланилаётган ҳужжатлар, бланкалар, пешлавҳалар ва бошқа моддий воситаларни бир вақтнинг ўзида алмаштириш заруратини бартараф этади. Бу эса давлат бюджети маблағларининг асоссиз сарфланишининг олдини олиш, қўшимча харажатларни камайтириш ҳамда алифбодаги ўзгаришларни молиявий жиҳатдан мақбул тарзда босқичма-босқич амалга ошириш имконини беради.

 

Қайд этилишича, қонун лойиҳасининг қабул қилиниши лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосини ва имло қоидаларини янада такомиллаштириш, давлат тилини қўллаш амалиётини ривожлантириш ҳамда рақамлаштириш жараёнларини кенгайтиришга хизмат қилади.