Ўзбекистонда экологик жиҳатдан хавфли ва энергия сарфи юқори бўлган саноат корхоналарини шаҳарлар ташқарисига кўчириш жараёни бошланди. Бу чора-тадбирлар Президентнинг 2025 йил 30 январдаги «Ўзбекистон–2030» стратегиясини амалга оширишга доир 16-сонли фармонига мувофиқ, “Атроф-муҳитни асраш ва яшил иқтисодиёт йили” доирасида олиб борилмоқда. Бу ҳақда Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси маълум қилди.
Мазкур дастурга кўра, биргина саноат корхонасини пойтахт ҳудудидан ташқарига кўчириш йилига ўртача 226 тоннадан ортиқ зарарли ташламаларни қисқартириш имконини беради. Шу боис Тошкент ва Нукус шаҳарлари, шунингдек вилоят марказларида жойлашган асбест ва цемент саноати, чарм-пойабзал ва паррандачилик ишлаб чиқаришлари, қора ва рангли металлургия ҳамда энергия истеъмоли юқори бўлган бошқа тармоқлар фаолиятини ҳудудлардан чиқариш бўйича асослантирилган таклифлар ишлаб чиқилмоқда.
Хусусан, Тошкент шаҳрида мазкур талабларга мос келадиган 87 та саноат корхонаси аниқланган. Уларни кўчириш жараёни ишлаб чиқариш қувватларини модернизация қилиш ва технологик жараёнларни замонавий экологик стандартларга мослаштириш шарти билан босқичма-босқич амалга оширилади.
Белгиланган вазифалар ижросини таъминлаш мақсадида Махсус комиссия томонидан саноат объектларида доимий рейд текширувлари ўтказилмоқда. Жумладан, Тошкент шаҳрининг Янгиҳаёт туманидаги Жанубий саноат зонасида жойлашган, иккиламчи рангли металларни йиғиш ва қайта ишлашга ихтисослашган «Ўзвторсветмет» АЖ фаолияти ўрганилди. Ушбу корхона экологик хавфлилик бўйича I тоифага мансуб ҳисобланади.
2025 йил октябрь ойида ўтказилган текширувлар давомида атроф-муҳитни ифлослантириш ҳолатлари аниқланиб, корхонага мажбурий кўрсатма берилди ҳамда етказилган экологик зарар учун 18 миллиард 91 миллион сўмдан ортиқ компенсация белгиланди.
Махсус комиссия қарори ва Экология ҳамда иқлим ўзгариши миллий қўмитаси кўрсатмаларига асосан, «Ўзвторсветмет» АЖ Жиззах вилоятидаги саноат зонасига кўчирилади. Шу билан бирга, Янгиҳаёт туманида ишлаб чиқариш фаолияти тўхтатилади.
Компенсация тўловлари бўйича берилган имтиёзлар эвазига эскирган ва экологик жиҳатдан зарарли эритиш печлари утилизация қилиниб, корхона замонавий, технологик жиҳатдан такомиллашган ва экологик талабларга тўлиқ жавоб берадиган ускуналарда фаолиятини давом эттиради.
Кўрилаётган чора-тадбирлар натижасида йилига ўртача 226,7 тонна зарарли моддалар атмосферага чиқарилишининг олди олиниши кутилмоқда. Бу эса Тошкент шаҳрининг Янгиҳаёт туманида ҳаво сифати сезиларли даражада яхшиланишига хизмат қилиши таъкидланмоқда.