Соғлиқни сақлаш вазирлиги Тошкент шаҳрида ўз жонига қасд қилишга уринишлар сонининг ошишини дори-дармонларнинг назоратсиз сотилиши билан боғлади. Бу ҳақда соғлиқни сақлаш вазири Асилбек Худаяров маълум қилди.
Вазирнинг айтишича, 2025 йил давомида Тошкент шаҳрида 1500 нафар фуқаро дори-дармонларни қабул қилиш орқали ўз жонига қасд қилишга урингани сабабли шифохонага ётқизилган. Ушбу ҳолатлар дори воситаларининг шифокор рецептисиз эркин сотилаётгани билан бевосита боғлиқ экани таъкидланди.
Маълумотларга кўра, 2025 йил давомида бутун мамлакат бўйлаб 24 мингдан ортиқ фуқаро ўзини ўзи дори-дармон билан даволаш оқибатида шошилинч тиббий ёрдамга мурожаат қилган. Шундан 418 ҳолатда анафилактик шок, қарийб 7 минг ҳолатда эса шок ривожланмасдан дори билан заҳарланиш ташхиси қўйилган.
Ўз жонига қасд қилишга уринишлар алоҳида таҳлил қилинар экан, вазир 2025 йилда Тошкент шаҳридаги Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий марказига 2500 нафар бемор мурожаат қилганини, улардан 1500 нафари айнан дори воситаларини қабул қилиш орқали ўз жонига қасд қилишга уринганини қайд этди. Асосий муаммо сифатида дори-дармонларни шифокор рецептисиз исталган дорихонадан сотиб олиш имконияти кўрсатилди.
Соғлиқни сақлаш вазирлиги ушбу муаммони ҳал этишнинг самарали йўлларидан бири сифатида электрон рецепт тизимини жорий этишни бошлаган. Мазкур тизим орқали қайси шифокор томонидан қайси дори воситаси буюрилгани, у қайси дорихонадан ва қандай нархда сотиб олингани устидан назорат ўрнатилади. Бу жараёнда шаффофлик ва ҳисобдорлик кучайтирилади.
Вазир туғруқхоналардаги вазиятни мисол қилиб келтириб, ўртача ҳисобда давлат томонидан 120 турдаги дори-дармон ва тиббий буюмлар бепул тақдим этилишини, уларнинг 70–85 фоизи рецепт асосида берилишини маълум қилди. Шунга қарамай, айрим ҳолларда шифокорлар давлат томонидан кафолатланган пакетда мавжуд дорилар ўрнига беморларга ташқаридан дори буюрган ҳолатлар аниқланган.
Коррупция хавфларини камайтириш мақсадида электрон рецепт тизимида дори воситалари фақат халқаро номи билан кўрсатилади, савдо номини киритиш имконияти эса чекланади. Клиник кўрсатмаларга кўра, шифокор бештадан ортиқ дори буюриши мумкин эмас, зарурат бўлса, бу тиббий консилиум қарори билан асосланиши шарт.
Асилбек Худаяров таъкидлашича, даволаш ва дори буюриш ваколати фармацевтга эмас, шифокорга тегишли бўлиши лозим. Дорихонада номаълум мутахассис тавсияси билан дори харид қилиш амалиётига барҳам бериш зарур.
Ҳозирда электрон рецепт тизими Тошкент шаҳри ва 15 та синов ҳудудида босқичма-босқич жорий этилган бўлиб, келгусида мамлакатнинг барча ҳудудларида татбиқ этилиши режалаштирилган.