May oyida elektr va gaz narxi oshishi mumkin
Bu haqda Markaziy bank raisi o‘rinbosari maʼlum qildi.
Markaziy bank raisi o‘rinbosari Behzod Hamroyevning aytishicha, elektr energiyasi va gaz narxlarini erkinlashtirish may oyida mo‘ljallanmoqda. Bu inflyatsiya prognozlarida aks etgan.
O‘zbekiston Markaziy banki rahbari o‘rinbosari Behzod Hamroyev may oyida elektr energiyasi va gaz narxlarining erkinlashtirilishini kutmoqda. Bu chora bir necha yildan beri kechiktirildi.
May oyida O‘zbekistonda elektr energiyasi va gaz narxi oshishi mumkin. Bu haqda O‘zbekiston Markaziy banki raisi o‘rinbosari Behzod Hamroyev 26 yanvar kuni “Gazeta.uz”ga bergan intervyusida aytib o‘tdi.
“[Liberallashtirish] may oyida kutilmoqda. Bu [inflyatsiya] prognoziga kiritilgan”, — dedi u.
Markaziy bank avvalroq O‘zbekiston iqtisodiyotini 2025 yilgacha rivojlantirishning ikkita ssenariysini tasdiqlagan edi. Asosiy ssenariyga ko‘ra, tuzilmaviy o‘zgarishlar va tartibga solinadigan narxlarni bozor narxlariga bosqichma-bosqich moslashtirish hisobiga fiskal konsolidatsiya boshlanadi (davlat qarzi va byudjet taqchilligini kamaytirish maqsadida daromadlar yoki xarajatlarni optimallashtirish) fiskal barqarorlikni taʼminlash, raqobat muhitini yaxshilash natijasida davlatning iqtisodiyotdagi rolini pasaytirish va rejalashtirilgan islohotlarni davom ettirish, xususiy va to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hajmi tez surʼatlar bilan o‘sib boradi.
Muqobil ssenariy bo‘yicha tartibga solinadigan narxlar (gaz, elektr energiyasi, issiqlik taʼminoti uchun) inflyatsiyadan kelib chiqqan holda indeksatsiya qilinadi.
O‘zbekistonda gaz va elektr energiyasiga tariflar oxirgi marta 2019 yil avgust oyida ko‘tarilgan edi. Energiya resurslariga narxlarni erkinlashtirish va energetika sohasini isloh qilish bir necha bor qoldirildi.
Hukumat 2020 yilning fevral-mart oylarida elektr energiyasi va gaz tariflarini oshirishni rejalashtirgandi, biroq koronavirus pandemiyasi tufayli bu chorani keyinga qoldirdi. 2020-yil oktyabr oyida “Hududiy elektr tarmoqlari” aksiyadorlik jamiyati raisi Ulug‘bek Mustafoyev Prezident Shavkat Mirziyoyev 2021-2022 yillarda elektr energiyasi tariflarini oshirmaslik vazifasini qo‘yganini maʼlum qilgandi.
May oyida O‘zbekistonda jami 7,3 million abonent elektr energiyasi isteʼmol qilishini, ularning 80 foizi oyiga o‘rtacha 200 kVt/soatgacha elektr energiyasi isteʼmol qilishini yozgan edik. Vaholanki, bu uy xo‘jaliklari aholi tomonidan isteʼmol qilinadigan umumiy elektr energiyasining atigi 31 foizini (5,7 milliard kVt/soat) tashkil etadi.
O‘zbekistonda 4 million gaz abonentining 85 foizi oyiga o‘rtacha 500 kub metrgacha tabiiy gaz isteʼmol qiladi. Biroq, ular aholining umumiy isteʼmolining atigi 35 foizini (4,5 milliard kubometr) tashkil qiladi.
Hukumat 2022 yil 15 iyuldan energiya isteʼmolining ijtimoiy normasini joriy etishni va limitlarni joriy qilishni rejalashtirgan edi. Chunki ko‘proq isteʼmol qilganlar davlat subsidiyalarining katta qismini oladi, biroq keyinchalik bu boradagi qarorni keyinga qoldirdi.
Iqtisodchi olim Behzod Hoshimovning taʼkidlashicha, O‘zbekiston energetika sohasidagi joriy narx siyosati kambag‘allarning qashshoqlashishiga, boylarning boyib ketishiga olib kelmoqda. Milliardlab dollarlik subsidiyalar boylar uchun foydaliroq ekanini taʼkidladi u.
