Yerdagi biologik xilma-xillik xavf ostida

 

Yer yuzidagi o‘simliklarning 50 foizi yaqin kelajakda yo‘q bo‘lib ketishi mumkin. Bundan tashqari, gullaydigan o‘simliklarning deyarli yarmi nobud bo‘ladi.

 

Bu britaniyalik olimlarning maʼlumotlari. Sayyoradagi barcha o‘simlik turlarining deyarli yarmi yo‘qolib ketish xavfi ostida. Aynan gullaydigan turlarning 75 foizi allaqachon yo‘qolishni boshlagan. Bu fanga maʼlum turlarga tegishli. Hali nomaʼlum bo‘lgan o‘simliklar ham insonlar tomonidan o‘rganilmay turib yo‘q bo‘lib ketishi mumkin. Bu haqda Kyu Qirollik botanika bog‘i olimlari o‘zlarining so‘nggi hisobotlarida maʼlum qilishdi. U 42 mamlakatdan 210 nafar olimning tadqiqotlariga tayanadi.

 

Asosiy tahdid - yashash joylarining yo‘qolishi va yerdan foydalanishning o‘zgarishi. Buning sababi esa toza ekotizimlarning qishloq xo‘jaligi yerlariga aylanishidir. Mutaxassislarning taʼkidlashicha, muammoning ko‘lamini tushunish uchun hozirgi kunga qadar qancha kichik turlar o‘rganilganligini esga olish kerak. Misol uchun, dunyoda 25 millionga yaqin qo‘ziqorin turlari mavjud, ammo faqat 150 mingga yaqini odamlar tomonidan maʼlum va tavsiflangan. Qolganlarini o‘rganish uchun esa o‘rtacha 850 yil kerak bo‘ladi. Hisobotda aytilishicha, dori vositalari tarkibiga kiruvchi 723 turdagi o‘t va gullar butunlay yo‘q bo‘lib ketishi mumkin.

 

Tadqiqotchilar yer florasiga asosiy tahdid sifatida invaziv turlar va kasalliklarni, shuningdek, inson faoliyati va iqlim o‘zgarishini qayd etadilar.

 

Bundan tashqari, kelajakda ko‘plab o‘simliklar tibbiyotda qo‘llanilishi yoki odamlar uchun yangi oziq-ovqat manbai bo‘lishi mumkin.

 

Bugungi kunda atigi 15 ta o‘simlik inson ratsionining qariyb 90 foizini taʼminlaydi, bu asosan guruch, makkajo‘xori va bug‘doydan iborat.

 

Nomsiz o‘simliklar ham dori vositalarining tarkibiy qismlaridan biri hisoblanadi. Agar ular yo‘qolib ketsa, kelajakdagi dori-darmonlarning yarmi mavjud bo‘lmaydi. Bu tahdidning yangi darajasidir.

 

Birlashgan Millatlar Tashkiloti ekspertlari, shuningdek, yaqin bir necha o‘n yilliklarda o‘simliklar bilan birga hayvonlarning minglab turi butunlay yo‘q bo‘lib ketishidan ogohlantirmoqda. Olimlar biologik xilma-xillikning kamayishiga beqaror dehqonchilik, baliqchilik, tog‘-kon sanoati va o‘rmonlarni kesish taʼsir ko‘rsatayotganini taʼkidladilar. Yaqinda ularga yana bir omil - global isish qo‘shildi.