“Kirja Ali afsonasi" yoxud Buxorodan Anadolu va Bulg‘oristonga yo‘l

 

Bolgariyada Usmonlilar imperiyasi paytida borib qolgan, asosan, turklar istiqomat qiladigan Xaskoy (Xaskovo) nomli shaharcha bor. Kirja Ali ziyoratgohi ana shu shaharda joylashgan.

 

Eʼtiborli jihati shundaki, mahalliy xalq Kirja Alini mudarris, olim, bir so‘z bilan aytganda, maʼrifatparvar inson sifatida eʼzozlaydi. Uning padari buzrukvori G‘iyosiddin o‘z davrining maʼrifatli shaxslaridan biri bo‘lib, Buxoro madrasasida saboq bergan. Kirja Ali Vizantiya-Anadolu tuprog‘iga Islom dini, Moturudiy taʼlimotini targ‘ib qilish maqsadida keladi. Antalya va Ahlat shaharlarida bir muddat yashagach, undan Bolgariyaga o‘tadi. U yerda oila quradi, farzandlar ko‘radi.

 

Garchi ota-bobolari buxorolik bo‘lgan Kirja Ali hayoti va faoliyatiga oid maʼlumotlar juda oz saqlangan bo‘lsa-da, lekin mahalliy  aholi uni hali-hanuz eʼzozlaydi. 

 

Bolgariyada yashaydigan turklar keyinchalik Turkiyaga ko‘chib o‘tadi. Ayni paytda bu yerda, asosan, o‘sha yerdan ko‘chib kelgan turklardan iborat bo‘lgan “BulTürk”  jamoatchilik tashkiloti faoliyat yuritadi. Yaqinda ushbu tashkilot rahbari Rafet Uluturk tashabbusi va saʼy-harakati bilan Kirja Ali hayoti va  faoliyati haqida hujjatli film suratga olindi. Film rejissyori va ssenariy muallifi — Mustafa Shaxin. Bosh rolni taniqli aktyor Xakan Tepe ijro etgan. Film, asosan,  O‘rta Osiyoning Anadoluga kirish eshigi bo‘lgan Ahlat shahrida suratga olingan.

 

Film  dastlab Ahlat shahriga tashrif buyurgan Turkiya Prezidenti Rajab Toyyib Erdog‘an ishtirokida keng taqdim etildi. Film taqdimoti Istanbul va Bolgariyada ham bo‘lib o‘tdi. Eng muhimi filmning ilk tasvirlari Kirja Alining ota makoni bo‘lgan qadim Buxoro shahri manzaralari bilan boshlanadi.

 

"Turkiy xalqlar boy va zafarli o‘tmishga ega. Biz bu bilan har qancha faxrlansak, g‘ururlansak arziydi. Turkiy xalqlar tarixi va o‘tmishini kelajakdagi avlodlarimiz ham bilishi kerak. Shu bois ota-bobolarimiz tarixiga oid bunday filmlarni yana-da ko‘proq ishlashimiz kerak", — deydi “BulTürk”  jamoatchilik tashkiloti rahbari Rafet Uluturk.