Dunyoda eng keng tarqalgan virusga qarshi vaksina o‘ylab topilmoqda

Yer yuzi aholisining deyarli 95 foizi Epshteyn-Barr virusi (EBV)ning tashuvchisi hisoblanadi. Ammo ularning aksariyati o‘zida bu virus borligini umri davomida bilmasligi mumkin. Lekin EBV immunitet tushishi sababli “bosh ko‘targanida” yuqumli mononukleoz, skleroz va saratonning baʼzi turlari, xususan, Berkitt limfomasi rivojlanishining asosiy sababchisi bo‘ladi.

 

EBV gerpesning bir turi (4-toifa odam gerpes virusi) bo‘lib , asosan bolalik yoki o‘smirlik davrida yuqadi. Ko‘pincha kasallikka uchragan odam buni sezmasligi ham mumkin, chunki virus hech qanday alomatlarsiz tananing hujayralarini zararlaydi, so‘ng inson organizmida abadiy qoladi. Virus, birinchi navbatda, infeksiyalarga qarshi kurashish uchun javob beruvchi antitanalarni ishlab chiqarishga masʼul bo‘lgan V-limfotsitlari, yaʼni immun hujayralariga hujum qiladi.

 

 

Baʼzida virus faollashishi mumkin: bu holda o‘tkir yallig‘lanish kasalligi — yuqumli mononukleoz rivojlanadi. Alomatlariga ko‘ra u O‘RVIga o‘xshaydi, lekin uzoqroq (bir necha oy) davom etishi mumkin, baʼzan esa xavfli asoratlarni keltirib chiqarishi mumkin.

 

Afsuski bu virusni davolashning aniq usullari mavjud emas. Olimlar yillar davomida unga qarshi vaksina yaratish uchun ko‘p harakat qilishgan, ammo buni uddalay olishmagan.

 

Yaqinda AQSHning Allergiya va yuqumli kasalliklar instituti (NIAID) olimlari tomonidan erishilgan natijalar esa bu borada siljish bo‘lishiga umid borligini anglatadi. Yangi tadqiqot virusning baʼzi zaif tomonlarini aniqladi va maqsadli davolash imkoniyatlarini ochib berdi.

 

Natijalar hozircha hayvonlar bilan cheklangan, ammo ular ancha yaxshi ko‘rsatkichlarga ega. Agar keyingi tadqiqotlar odamlarda xuddi shunday natijalarni ko‘rsatsa, vaksina hali bu virus bilan kasallanmagan insonlar uchun istiqbolli profilaktik chora bo‘lishi mumkin. Bu, shuningdek, kasallik yoki transplantatsiya operatsiyasi tufayli immuniteti zaiflashgan bemorlar uchun foydalidir. Chunki bu odamlar, hatto, o‘limga olib kelishi mumkin bo‘lgan bu og‘ir kasallik xavfi ostida bo‘lishi mumkin.

 

Maʼlumot uchun: EBV qanchalik keng tarqalgan va uning oqibatlari qanchalar jiddiy bo‘lishiga qaramay, uni faqat 1963 yilda doktor Entoni Epshteyn va uning o‘sha davrdagi aspiranti Ivona Barr kashf etgan. O‘sha paytda bu haqiqiy yangilik bo‘lgan, chunki ilgari saratonni qo‘zg‘atuvchi bironta virus aniqlanmagandi. Undan so‘ng biz boshqa viruslar, masalan, odam papilloma virusi (OPV) haqida bildik, unga qarshi esa samarali vaksina mavjud. U 2019 yilda yurtimiz profilaktik emlash kalendariga 11-vaksina bo‘lib kiritilgan.