Tirbandlik: barchaning “joniga tekkan” muammoga yechim bormi?
Siz-u biz deyarli har kuni duch keladigan, baʼzida o‘qish yoki ishga kechikishimizga sabab bo‘ladigan bu muammoni qanday hal qilish mumkin?
Tirbandlik — bu birgina O‘zbekistonni emas, balki dunyoning katta shaharlarini ham bir necha yillardan beri qiynab kelayotgan jiddiy muammo. Bunga odatda avtomobillar sonining ortishi, transport infratuzilmasining yetarli emasligi va ish joylari bilan turar-joylarning joylashuvi o‘rtasidagi nomutanosiblik sabab bo‘ladi. Shuningdek, shaharlarda aholi sonining yildan-yilga ortib borishi ham tirbandliklarning asosiy sabablaridan biri.
Pulli yo‘llar qurilsa, "propka" bo‘lmaydimi?
Toshkent shahar hokimligi yo‘llardagi tirbandlikning oldini olish maqsadida 14 mingga yaqin pulli avtoturargoh qurmoqchi.
Kelgusida esa jami 84 mingta parking maydoni tashkil etilishni ham rejalashtirmoqda.
Poytaxt hokimining yangi qarorida Transport infratuzilmasini yaxshilash, Tirbandliklarni kamaytirish, Jamoat transporti va mikromobillikning jozibadorligini oshirish, Haydovchilar va piyodalar uchun qulaylik yaratish ko‘zda tutilgan.
Maʼlumotlarga ko‘ra, to‘xtash joylari 10 yil muddatga e-auksion orqali ijaraga qo‘yiladi.
Parkovka narxlari hududga qarab 5 ming so‘mdan 12 ming so‘mgacha bo‘ladi.
To‘xtab qolgan "Avtomobilsiz kun"
Hukumat topshirig‘iga binoan, 2024 yil mart oyidan boshlab har oyning to‘rtinchi chorshanba kuni (agar bayram kuniga to‘g‘ri kelsa, payshanba kuni) Toshkent shahrida avtomobillar harakatlanishini (jamoat transportlari, maxsus va shoshilinch yordam xizmatlaridan tashqari) qisqartirishga qaratilgan "Avtomobilsiz kun" deb eʼlon qilindi.
Hukumat topshirig‘iga binoan, “Avtomobilsiz kun” jamoatchilik loyihasi 2024 yilda quyidagi kunlarga to‘g‘ri keldi (kelmoqda):
-
24 aprel;
-
22 may;
-
26 iyun;
-
24 iyul;
-
28 avgust;
-
25 sentyabr;
-
23 oktyabr;
-
27 noyabr;
-
25 dekabr.
“Avtomobilsiz kun” jamoatchilik loyihasida vazirlik va idoralar, hududiy ijro etuvchi hokimiyat organlarining rahbar va masʼul xodimlari ish joyiga jamoat transportida kelib, namuna ko‘rsatib borishi belgilandi. Biroq bunga ayrim rahbarlargina amal qilyapti, xolos. Hukumat topshirig‘i qog‘ozda boru, amalda uncha bajarilmayotgandek.
Taklif yechim bo‘la oladimi?
Avvalo, jamoat transporti tizimini takomillashtirish, velosipedlar harakati uchun alohida yo‘llar yaratish kabi kompleks yondashuv kerak. Fuqarolar uchun avtomashina sotib olishda cheklovlar joriy etish yoki ko‘p mashinali oilalar uchun qo‘shimcha soliq solish orqali ham masalani ijobiy hal etish mumkin.
Bugungi “axborotlashgan jamiyat”da korxona va tashkilot xodimlarining bir qismini masofadan ishlash rejimiga o‘tkazish yo‘llarda ishga borib-keluvchilar sonining kamayishiga, vaqtning tejalishi hamda atmosferaga chiqadigan zaharli gazlar miqdorining pasayishiga olib keladi. Xuddi shunday amaliyotni bank, moliya va iqtisodiyot kabi sohalarda qo‘llab ko‘rish kerak.
Odatda tirbandlik kunning maʼlum qismida, xususan, odamlar ishga va o‘qishga borib-keladigan vaqtlarda kuzatiladi. Chunki o‘qish va ish joylarida protsess deyarli bir xil vaqtda boshlanib, bir xil vaqtda tugaydi.
Agar o‘qish va ish joylariga borish va qaytish vaqtini faqat ertalab yoki kechqurun qilinmay, kun davomida etib belgilansa — nisbatan holatni ancha yengillashtiradi. Masalan, maktablar 8:00 da, universitetlar esa 09:00 da, korxonalar esa 10:00 da boshlanadigan tizim belgilab olinishi kerak.
O‘g‘iloy YUSUPOVA,
O‘zbekiston Milliy universiteti 4-bosqich talabasi
