Prezident Shavkat Mirziyoyev poytaxtda ko‘llar sonini 12 taga yetkazishni topshirdi
Shuningdek, joriy yilda 13 ta yangi gidroelektr stansiyani ishga tushirish va yuzlab ish o‘rinlari yaratish rejalashtirilgan.
Prezident Shavkat Mirziyoyev gidroenergetika sohasini yanada rivojlantirish, elektr energiyasi ishlab chiqarish hajmini oshirish hamda suv resurslaridan samarali foydalanishga qaratilgan taqdimot bilan tanishdi.
Qayd etilganidek, O‘zbekistonda 150 ming kilometrdan ortiq daryolar, soylar va kanallar mavjud bo‘lib, ular nafaqat ichimlik suvi va sug‘orish tizimi, balki energetika, iqtisodiyot hamda ekologik barqarorlik nuqtayi nazaridan ham katta strategik ahamiyatga ega.
Bugungi kunda mamlakatda elektr energiyasi ishlab chiqarishning asosiy qismi tabiiy gaz va ko‘mir hisobiga to‘g‘ri kelmoqda. Gidroenergiya ulushi esa 10–12 foiz atrofida. Shu bois mazkur yo‘nalishni kengaytirish energiya tizimini diversifikatsiya qilish, yoqilg‘i resurslariga qaramlikni kamaytirish va ekologik toza energiya manbalarini ko‘paytirishda muhim o‘rin tutadi.
So‘nggi yillarda gidroenergetika tarmog‘ida muhim natijalarga erishildi. Xususan, 2017-yilda 36 tani tashkil etgan gidroelektr stansiyalar soni 2025-yilga kelib 100 taga yetkazildi. Ularning umumiy ishlab chiqarish quvvati esa 1,6 gigavattdan 2,4 gigavattgacha oshdi.
Bundan tashqari, Markaziy Osiyoda yagona bo‘lgan gidroagregatlar va texnologik uskunalar ishlab chiqaruvchi “UzHydroPower” zavodi tashkil etildi. O‘tgan yili ishga tushirilgan Norin GESlar kaskadining birinchi bosqichi ilk bor “milliy loyiha” modeli asosida amalga oshirilib, barcha jarayonlar mahalliy korxonalar tomonidan bajarildi.
Shu bilan birga, mamlakatimiz gidroenergetika salohiyatining katta qismi hali to‘liq ishga solinmagani ta’kidlandi. Aholi soni va iqtisodiyot hajmi ortib borayotgan bir sharoitda elektr energiyasiga talab ham oshmoqda. Shu sababli mavjud daryolar, soylar va kanallarning imkoniyatlaridan to‘liq foydalanish, yangi quvvatlarni tez sur’atlarda ishga tushirish zarurligi qayd etildi.
Taqdimotda 2026–2032-yillarda umumiy qiymati 5,8 milliard dollar bo‘lgan 73 ta istiqbolli loyihani amalga oshirish rejalari muhokama qilindi. Natijada qo‘shimcha 3,6 gigavatt quvvat yaratish ko‘zda tutilmoqda.
Joriy yilda 13 ta gidroelektr stansiyani foydalanishga topshirish rejalashtirilgan. Ularning umumiy quvvati 114 megavatt bo‘lib, yiliga 537 million kilovatt-soat elektr energiyasi ishlab chiqaradi. Ushbu loyihalar doirasida 254 ta yangi ish o‘rni yaratiladi.
Bundan tashqari, Bo‘stonliq tumanida grant mablag‘lari hisobidan 20 megavatt quvvatli shamol elektr stansiyasi qurilishi olib borilmoqda.
Yirik loyihalar qatorida Bo‘stonliq tumanidagi Yuqori Pskom GES alohida ahamiyatga ega. Qiymati 365 million dollar bo‘lgan ushbu stansiyaning quvvati 160 megavattni tashkil etadi. U yiliga 484 million kilovatt-soat elektr energiyasi ishlab chiqarib, 161 mingta xonadonni elektr bilan ta’minlash imkonini beradi. Loyihada mahalliy komponentlar ulushi 82 foizni tashkil etadi.
Farg‘ona viloyatining So‘x tumanida “milliy loyiha” tamoyili asosida So‘x GES qurilishi rejalashtirilgan. Quvvati 15 megavatt bo‘ladigan mazkur stansiya yiliga 50 million kilovatt-soat elektr energiyasi ishlab chiqarib, tumandagi elektr ehtiyojining 71 foizini barqaror ta’minlaydi.
Yuqori To‘palang hududining gidroenergetika salohiyati ham atroflicha ko‘rib chiqildi. “To‘palang” suv omboriga quyiladigan daryo va soylarda 42 ta kichik GES qurish orqali 541 megavatt quvvat yaratish, yiliga qariyb 1,9 milliard kilovatt-soat elektr energiyasi ishlab chiqarish imkoniyati mavjudligi bildirildi.
Shuningdek, dunyo tajribasida keng qo‘llanilayotgan gidroto‘plash elektr stansiyalarini qurish orqali energiyani saqlash va qayta taqsimlash tizimlarini joriy etish masalasi ham muhokama qilindi. O‘zbekistonda umumiy quvvati 1,4 gigavatt bo‘lgan 3 ta shunday stansiyani barpo etish imkoniyatlari ko‘rib chiqilmoqda.
Yana bir muhim yo‘nalish sifatida umumiy quvvati 164 megavatt bo‘lgan 2983 ta kichik va mikro GES qurish rejalari muhokama qilindi.
Soha samaradorligini oshirish maqsadida raqamlashtirish va sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etish belgilandi. Suv omborlari va gidroinshootlarda suv sathi, suv hajmi, bosim, meteorologik ma’lumotlar hamda ishlab chiqarish jarayonlarini onlayn kuzatish imkonini beruvchi raqamli monitoring tizimlari bosqichma-bosqich joriy etiladi. Hozirda suv omborlari xavfsizligini ta’minlash uchun 3,5 mingta nazorat-o‘lchov apparatlari o‘rnatilgan.
Davlat rahbari barcha loyihalarni o‘z vaqtida va sifatli amalga oshirish, mahalliylashtirish darajasini oshirish, yangi ish o‘rinlari yaratish hamda elektr ta’minoti barqarorligini kuchaytirish bo‘yicha mutasaddilarga aniq topshiriqlar berdi.
Taqdimotda Toshkent shahridagi daryo va kanallar bo‘ylarini obodonlashtirish, shaharda salqin mikroiqlim yaratish hamda yangi dam olish maskanlari tashkil etish bo‘yicha rejalar ham ko‘rib chiqildi.
Jumladan, Chirchiq daryosining poytaxt hududidan o‘tuvchi 16 kilometrlik qismida 306 gektar maydonda “Daryo bo‘yi” loyihasini amalga oshirish rejalashtirilgan. Loyiha doirasida qirg‘oqlar mustahkamlanadi, yashil hududlar yaratiladi, savdo va xizmat ko‘rsatish obyektlari barpo etiladi.
Bektemir kanali bo‘yida 187,3 gektar maydonda “yashil belbog‘” tashkil etish, sayilgohlar, piyodalar va veloyo‘laklar, ichki yo‘llar, ko‘priklar hamda zamonaviy yoritish tizimlarini qurish ko‘zda tutilgan.
Shuningdek, poytaxtda 4 ta sun’iy ko‘l va suv havzasi tashkil etish loyihasi taqdim etildi. Prezidentimiz aholi uchun qulaylik yaratish va shahar mikroiqlimini yaxshilash maqsadida ko‘llar sonini 12 taga yetkazish bo‘yicha topshiriq berdi.
