O‘zbekistonda ekologik baholash tizimiga xalqaro mexanizmlar joriy etiladi
Yangi tartiblar ekologik ekspertizani soddalashtirish, jarayonlar shaffofligini oshirish hamda jamoatchilik ishtirokini kuchaytirishni nazarda tutadi.
2025-yilda yangi tahrirda qabul qilingan “Ekologik ekspertiza to‘g‘risida”gi qonun ijrosini ta’minlash maqsadida Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 11-maydagi 234-son qarori bilan ekologik baholashning yangi mexanizmlari tasdiqlandi. Bu haqda Davlat ekologik ekspertizasi markazi xabar berdi.
Qarorga muvofiq, davlat ekologik ekspertizasi va atrof-muhitga ta’sirni baholashning yangi tartiblari joriy etiladi. Xususan, amalda to‘rtta toifaga bo‘lingan ekologik ekspertiza obyektlari bitta toifaga birlashtiriladi. Bu esa atrof-muhitga ta’siri kam bo‘lgan minglab kichik biznes subyektlarini ortiqcha ekologik ekspertiza jarayonlaridan ozod etishi kutilmoqda.
Davlat ekologik ekspertizasini Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali amalga oshirish tartibi ham belgilanmoqda. Bu sohada ochiqlik va shaffoflikni oshirishga xizmat qiladi.
Shuningdek, ekologik ekspertiza ishtirokchilarining huquq va majburiyatlari, ekologik xulosalar yuzasidan bahsli masalalarni kollegial ko‘rib chiqish mexanizmlari hamda Parij kelishuvi, Bazel va Biologik xilma-xillik to‘g‘risidagi konvensiyalar doirasidagi xalqaro majburiyatlarni amalga oshirishning huquqiy asoslari joriy etiladi.
Yangi tartiblar jamoatchilik eshituvlari va jamoat ekologik ekspertizasini o‘tkazish mexanizmlarini ham belgilaydi. Bu esa ekologik qarorlar qabul qilishda fuqarolar ishtirokini kengaytirish va Orxus konvensiyasi bo‘yicha majburiyatlarni bajarishga xizmat qiladi.
Qaror bilan loyihachi tashkilotlar faoliyatini reyting asosida baholash hamda mutaxassislarga malaka sertifikatlari berish tartibi ham joriy etiladi. Mazkur tizim loyiha hujjatlari sifatini oshirish va ekologik talablarga javob bermaydigan loyihalar sonini kamaytirishga qaratilgan.
Ma’lumotlarga ko‘ra, 2025-yilda davlat ekologik ekspertizasi organlari tomonidan 49 ming 620 ta ekologik xulosa berilgan bo‘lib, qariyb 700 ta loyiha ekologik talablarga javob bermagani aniqlangan.
Qayd etilishicha, ekologik baholash tizimiga zamonaviy xalqaro mexanizmlarning joriy etilishi atrof-muhitni muhofaza qilishni kuchaytirish, ekologik xavflarni kamaytirish hamda barqaror rivojlanishni ta’minlashga xizmat qiladi.
