«Сузишни таълимга киритиш керак» — Фируз Аллаев

 

Бу йил ёз қайноққина об-ҳаво билан кириб келди. Гарчи «Ўзгидромeт» жорий ёзда аномал иссиқ бўлмайди, дея баёнот берган бўлса-да, июнь ойи меъёрдан 2-3 даража иссиқроқ бўлиши ва ҳарорат 40-42 даражагача кўтарилиши ҳақида ҳам огоҳлантириб ўтганди.

 

Глобал иқлим ўзгаришлари оқибатида юз бераётган экстремал об-ҳаво билан боғлиқ ҳодисалар биз учун кутилмаган ҳол эмас: аномал қишдан кейин жазирама ёз келиши анча олдин тахмин қилинганди. Шу боисданми, ёз фасли келиши билан ҳамма салқинлаш учун тоғлар-у салқин жойларга чиқишнинг ҳаракатига тушиб қолди. Ҳатто ижтимоий тармоқларда Тошкент ва Наманган вилоятларидаги тоғларга олиб борувчи йўлларда «мега пробка»лар юзага келгани акс этган видеолар ҳам тарқалди.

 

Ёзда катталардан кўра болалар кўпроқ маза қилиб дам олишади. Айниқса, таътилнинг чўмилиш ҳавзаларида ўтиши улар учун ҳар томонлама мароқлию  Бироқ болаларнинг ўйинқароқлиги, кейинини ўйламаслиги ва катталарнинг бепарволиги сабабидан ҳар йили ёз мавсумида сувга ғарқ бўлиш ҳодисалари кўпая бошлайди. Бу ҳар йили такрорланаверади, бироқ камдан-кам одам бундан тегишлича хулоса чиқаради. 

 

Мутахассисларнинг таъкидлашича, аномал иссиқда совуқ сувга шўнғиш тавсия этилмайди. Tана ҳароратининг кескин пасайиши юрак-қон томирлари спазмини келтириб чиқариши мумкин. Иссиқда илиқ душ қабул қилиш яхшидир, чунки ундан кейин ҳаво ҳарорати мавжуд бўлганидан пастроқ кўринади.

 

Мавсум бошланиши билан Ўзбекистонда чўкиш билан боғлиқ бахтсиз ҳодисалар тез-тез рўй беради. Расмий рақамларга кўра, жорий йилнинг 5 ойи давомида 57 киши сувда чўкиб вафот этган, улардан 26 нафари вояга етмаганлардир. Масалан, жорий йил июнь ойида Тошкент вилоятида 6 ёшли бола чўкиб кетган. Марҳум болакайнинг жасадини топишда ҳам муаммо юзага келган. Шунингдек, Норин туманидан оқиб ўтувчи Қорадарёда 24 июль куни Норин тумани Хўжақўрғонча ва Чангитма маҳаллаларида яшовчи 2009 ва 2011 йилларда туғилган ўсмирлар чўмилгани бориб чўкиб кетган. Жорий йил 27 , 28 июль кунлари икки нафар бола ғаввослар томонидан топилган. Бундан ташқари, шанба куни Каттақўрғон сув омборида қайиқ ағдарилиб кетиши оқибатида 7 нафар йигитдан 4 нафари чўкиб кетди. Ҳозиргача бир йигитнинг мурдаси топилган, қолганлари қидирилмоқда. Ҳолатга йигитларнинг фотосуратга тушиш мақсадида тартибсиз ҳаракатлар қилгани сабаб бўлган.

 

Даҳшатли ва аянчли статистика

 

Сўнгги ўн йилда дунё бўйича 2,5 миллион киши чўкиш оқибатида бевақт ҳаётдан кўз юмган. Бу ҳақда Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) ҳисоботида сўз боради.

 

Бахтсиз ҳодисаларнинг 90 фоизи қашшоқ ва камбағал давлатлар ҳиссасига тўғри келади. Чўкиш оқибатида вафот этганларнинг асосий қисми 1-4 ва 5-9 ёшдаги болалардир.

 

Вазиятни хавотирли деб баҳолаган ЖССТ фожиаларнинг олдини олиш учун амалий ҳаракатлар қилиш, биринчи навбатда боғча ёшидаги болаларга сузишни ўргатишни тавсия қилган. Бу мақсадда сарфланган бир доллар ўн карра юқори даромад келтиради. Энг асосийси, юз минглаб ўлим ва бахтсиз ҳодисаларнинг олди олинади, деб ҳисоблайди халқаро ташкилот.

 

«Самарали профилактик чора-тадбирлар, тизимга кўпроқ маблағ ажратиш ва аҳоли хабардорлигини ошириш кўплаб инсонлар ҳаётини сақлаб қолиш имконини беради», — дейди ЖССТ бош директори Тедрос Адханом Гебрейесус.

 

Қайд этилишича, Бангладеш, Жанубий Африка Республикаси, Тайланд, Вьетнам каби давлатлар чўкишнинг олдини олиш бўйича жиддий чоралар кўрмоқда. Халқаро тузилма бошқа давлатларни ҳам ушбу муаммога эътибор қаратишга ундамоқда.

 

Жорий йил май ойида ЖССТ илк бор чўкишларнинг олдини олишга доир резолюция қабул қилди. Ушбу ҳужжатга кўра, бу бўйича глобал иттифоқ тузилади.

 

«Футбол ва волейбол умр масаласи эмас, лекин сузиш умр масаласи»

 

"Asaxiy.uz" интернет-дўкони ва Asaxiy Books лойиҳаси асосчиси Фируз Аллаев cузишни таълимга киритиш масаласини кўтарди. 

 

«Кечагина бир яқин инсоним билан шуни муҳокама қилган эдик. Унинг фикрича, қанчалик қийин бўлмасин, ҳар бир мактабда бассейн қилиб, жисмоний тарбия дарсида cузишни мажбурий қилиш керак. Чўкишлар, ўлимлар сонини кўриб одам у қанчалик ҳақ эканлигини ўйлайди. Ҳақиқатдан, футбол ва волейбол умр масаласи эмас, лекин сузиш умр масаласи. Олдиндан одам қанақа вазиятга тушишини билиб бўлмайди.

Қиммат бўлса ҳам, cузишни таълимга киритиш керак.

Ҳурматли ота-оналар, фарзандингизни сузишга беринг. Бу ҳаёт-мамот масаласи, яшаб қолиш учун муҳим кўникма», — дейди Аллаев.

 

Баҳринисо Мадумарова