"Бавария"нинг муваффақият "рецепти"
Мюнхенликлар қандай қилиб дунёнинг энг бой жамоасига айланди?
"Бавария" 2022/23 йилги мавсум учун молиявий натижаларини эълон қилди. Натижалар шунчаки даҳшат. 854,2 миллион евро - йил давомида рекорд даромад. Олдинги мавсумга қараганда деярли 190 миллионга кўп. "Бавария" кетма-кет 31 йилни фойда билан якунламоқда. Бу жаҳон футболидаги мутлақ рекорддир.
"Германиядаги инфляция ва ретсессия билан тавсифланган оғир иқтисодий вазиятда биз рекорд даражадаги айланмага эришдик ва олдинги мавсумга нисбатан рентабелликни сезиларли даражада оширдик", - дейди клуб вице-президенти Михаэл Дидерих. "Бу натижа бизнинг молиявий кучимизни кўрсатади ва капиталлашувимизни янги босқичга олиб чиқади."
Жорий мавсумда "Бавария" ўйинларга ташриф буюришнинг ўртача кўрсаткичи бўйича футбол оламида иккинчи ўринни эгаллади - 75 003 томошабин, Аллианз Арена сиғими 75 024. Ўтган мавсумда немис гранди фақат "Барселона"дан ортда қолди. Юқори натижа қисман чипталарнинг нисбатан арзонлиги билан изоҳланади: "Бавария"нинг уй учрашувига 15 еврога боришингиз мумкин, рўйхатдан ўтган клуб аъзолари учун эса қўшимча 2,5 евро чегирма бўлади. Аммо бу нархларда ҳам «Бавария» ўйин кунги даромадлари бўйича кучли ўнта жамоа қаторига киради – 2021/22 йилги мавсум ўйинлари клуб кассасига 68 миллион евро қўшди. Бу 132 миллион евро билан рейтинг пешқадами "ПСЖ"дан анча кам. "Бавария" дунёдаги энг йирик расмий мухлислар базасига эга, 300 000 мухлис расмий аъзоликка эга. Клуб раҳбариятига оид қарорлар қабул қилишда ҳамма ўз фикрини билдиради. Немис футболида 50+1 эгалик қоидаси 90 йилларнинг охиридан бошлаб амал қилади. Бу чет эллик инвесторларнинг ўз маблағларини эгаллашига йўл қўймаслик учун. Бошқа нарсалар қаторида, Бундеслига 50+1 қоидасини нисбатан паст чипталар нархини сақлаб қолишнинг асосий омили деб ҳисоблайди.
"Бавария" нафақат даромад рекордини янгилади, балки яна қарздорлик масаласида ҳам умуман муаммога эга эмас. Мисол учун, "Манчестер Юнайтед"нинг ёзда қарзи миллиард еврога етди.
"Бавария" акциядорлари Германиянинг энг йирик холдингларидир. Уларнинг барчаси 2022/23 йилги мавсумда "Бавария"нинг умумий ҳамкорликдаги 240 миллион евролик даромадининг 80 фоиздан ортиғини олиб келган. Мюнхен клубининг Ауди билан шартномаси ҳар йили 50 миллион евро даромад келтиради. "Бавария" ўз стадионига ном бергани учун бошқа акциядор Аллианздан йилига 13 миллион евро олади. Бу йил аёллар жамоаси ҳомийлигини ҳам ўз ичига олган шартнома 2033 йилгача узайтирилди. Бу ҳам жуда узоқ муддатли ҳамкорлик. Келгуси йилда Мюнхен жамоаси Адидас билан 50 йил давомида узлуксиз ҳамкорлик қилишни бошлайди. Айтганча, немис спорт бренди, шунингдек, "Бавария" либосининг кўкрагидаги биринчи реклама логотипи (титул ҳамкорлик 1974 йилдан 1978 йилгача давом этган). Айни дамда Адидас 2030 йилгача тузилган шартномага кўра "Бавария"га йилига 60 миллион евро тўламоқда. Европанинг энг йирик уяли алоқа оператори ва интернет провайдери Т-Мобиле 20 йил давомида "Бавария"нинг титул ҳомийси бўлиб келган. Компаниянинг активлари 300 миллиард еврога баҳоланмоқда. Бир йил олдин шартнома учинчи марта узайтирилганди. Ушбу шартнома ўйин формаларидаги энг қиммат логотиплар рейтингида саккизинчи ўринда туради.
Шу ёзгача "Бавария" Qatar Airways миллий авиакомпаниясидан ўйин формаси енгидаги логотип учун йилига 20 миллион евро олаётган эди, бироқ мухлислар босими остида шартнома янги муддатга узайтирилмади. Мюнхендаги ишбилармон ҳамкорлик Қатарда инсон ҳуқуқларининг поймол этилишига шубҳалар туфайли мухлисларнинг доимий танқидига учради. Август ойида "Бавария" ҳомийлик пакетига Visit Ruanda туризм лойиҳаси қўшилди. Шартнома стадионда йилига 5 миллион евро эвазига реклама жойлаштиришни ўз ичига олади.
"Бавария" футболкалар сотиш бўйича дунёда этакчи бўлиб, еврокубоклар ва трансляциялардан барқарор пул ишлаб топмоқда. "Бавария"нинг еврокубоклардан оладиган даромади футболкалар сотишдан топадиган пулдан кам эмас. 2022/23 йилги Чемпионлар лигасининг чорак финалига чиққани учун мюнхенликлар 52,6 миллион евро бонус, коэффитсиент тўловлари учун яна 35,3 миллион евро олди. Шунингдек, трансляция ҳуқуқидан тушган даромад ҳам бор, улар маҳаллий федерация орқали мамлакатдан Чемпионлар лигасининг барча иштирокчилари ўртасида тақсимланади. 2021/22 йилги мавсумда «Бавария»нинг телевидениедан тушган даромади 207 миллион еврони ташкил қилган.
"Форбес" ҳозирда "Бавария"ни 4,45 миллиард еврога баҳолайди, бу жаҳон футболида олтинчи ўринда туради. Бу натижа билан клуб "Реал Мадрид", "Манчестер Юнайтед", "Барселона", "Ливерпул" ва "Ман Сити"дан кейин, "ПСЖ", "Арсенал", "Челси" ва "Ювентус"дан юқорида туради.
