Боку шаҳарсозлик бўйича глобал кун тартибининг муҳим майдонларидан бирига айланмоқда
Бокуда бўлиб ўтадиган WUF13 форуми Озарбайжоннинг глобал шаҳарсозлик ва урбанистик ривожланишдаги ролини намойиш этади.
Яқин кунларда Бокуда БМТнинг барқарор шаҳар ривожланиши соҳасидаги энг нуфузли глобал платформаларидан бири ҳисобланган Бутунжаҳон шаҳарлар форуми — WUF13 бўлиб ўтади.
Форумда ҳукуматлар вакиллари, урбанистлар, меъморлар, халқаро ташкилотлар ва дунёнинг турли мамлакатларидан экспертлар иштирок этиб, барқарор шаҳарлар, ижтимоий инклюзивлик, иқлим билан боғлиқ муаммолар ҳамда келажак урбанистик тараққиёт моделлари юзасидан фикр алмашади. Форумнинг Озарбайжонда ўтказилиши мамлакатнинг халқаро тадбирларни ташкил этишдаги муваффақиятли тажрибасини яна бир бор тасдиқлайди ва Бокунинг глобал шаҳар ривожланиши кун тартибидаги ўрни тобора ортиб бораётганини намоён этади.
WUF13 орқали Озарбайжон дунёга нафақат техник имкониятлари ва халқаро тадбирларни юқори даражада ташкил этиш салоҳиятини кўрсатмоқда. Мамлакат бир вақтнинг ўзида халқаро ҳамжамиятга ўзининг шаҳарсозлик модели, миллий ривожланиш концепцияси ва урбанизация фалсафасини ҳам тақдим этмоқда.
Мазкур модель замонавий технологияларни миллий меъморий анъаналар, ижтимоий инклюзивлик, экологик барқарорлик ва инсон манфаатларига йўналтирилган ёндашув билан уйғунлаштиради. Сўнгги йилларда амалга оширилаётган лойиҳалар шуни кўрсатмоқдаки, Озарбайжон учун шаҳарсозлик энди фақат инфратузилма қурилиши эмас, балки миллий ўзлик, маданий мерос ва ижтимоий уйғунликни сақлаш масаласига ҳам айланган.
Бу жараёнда Қорабоғ ва Шарқий Зангазурни тиклаш ҳамда қайта қуриш алоҳида аҳамият касб этади. Озод этилган ҳудудларда амалга оширилаётган лойиҳалар Озарбайжоннинг янги урбанистик ривожланиш стратегиясининг муҳим намунаси сифатида қаралмоқда.
Ағдам, Физули, Шуша, Зангилан ва бошқа шаҳарларда жорий этилаётган “ақлли шаҳар” ва “ақлли қишлоқ” концепциялари яшил энергетика, рақамли бошқарув, замонавий транспорт инфратузилмаси ҳамда экологик мувозанат тамойилларига асосланган.
Шу билан бирга, лойиҳаларда миллий меъморий унсурлар, тарихий мерос ва маданий хотирани сақлашга ҳам алоҳида эътибор қаратилмоқда. Озарбайжон ушбу тажриба орқали дунёга можародан кейинги даврда шаҳарларни тиклаш фақат қурилиш эмас, балки жамиятни қайта тиклаш ва миллий руҳни тиклаш жараёни эканини кўрсатишга интилмоқда.
Озарбайжон тақдим этаётган шаҳарсозлик модели марказида инсон туради. Замонавий урбанистик сиёсатнинг асосий мақсади янги бино ва йўллар қуриш билангина чекланмай, балки хавфсиз, қулай ва ижтимоий инклюзив яшаш муҳитини яратишдан иборат.
Болалар, кексалар, ногиронлиги бўлган шахслар ҳамда ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламлар учун қулай шаҳар муҳити яратиш мамлакат урбанистик ривожланиш стратегиясининг устувор йўналишларидан бири ҳисобланади.
Боку кўп йиллардан буён халқаро тадбирларни муваффақиятли ўтказадиган майдон сифатидаги мақомини тасдиқлаб келмоқда. Формула-1 пойгалари, халқаро гуманитар форумлар, Қўшилмаслик ҳаракати саммити, шунингдек COP29 тадбири Озарбайжоннинг глобал майдондаги роли ортиб бораётганини намойиш этди. WUF13 ушбу қатор тадбирлар ичида алоҳида ўрин тутади. Чунки форум орқали Озарбайжон дунёга нафақат ташкилий имкониятларини, балки келажак шаҳарлари ҳақидаги ўз қарашларини ҳам тақдим этмоқда.
Форумда Ўзбекистон делегациясининг кенг иштироки ҳам алоҳида эътиборга лойиқ. Сўнгги йилларда Озарбайжон ва Ўзбекистон ўртасида шаҳарсозлик, меъморчилик ва ҳудудий ривожланиш соҳаларидаги ҳамкорлик сезиларли даражада кенгайди.
Қардош Ўзбекистон ҳам кейинги йилларда замонавий шаҳарсозлик, меъморчилик ва урбанистик ривожланиш бўйича Марказий Осиёнинг муҳим марказларидан бирига айланмоқда. Тошкент, Самарқанд ва бошқа шаҳарларда амалга оширилаётган йирик реконструкция ҳамда инфратузилмани янгилаш лойиҳалари мамлакат урбанистик трансформациянинг янги босқичига ўтганидан далолат бермоқда.
Туркий дунёнинг икки муҳим давлати сифатида Боку ва Тошкент тарихий меросни сақлаган ҳолда замонавий урбанизацияни ривожлантириш борасида ўхшаш ёндашувларни намоён этмоқда.
Шу нуқтаи назардан, WUF13 нафақат глобал мулоқот майдони, балки туркий дунёда урбанистик ҳамкорликнинг янги моделини шакллантириш учун ҳам муҳим имкониятга айланмоқда.
Бокуда бўлиб ўтадиган форумнинг асосий ғояси аниқ: келажак шаҳарлари фақат технологиялар асосида эмас, балки инсонпарварлик, маданият ва ижтимоий адолат тамойиллари асосида қурилиши керак. Бугун Озарбайжон ушбу глобал муҳокамаларда шунчаки иштирокчи эмас, балки дунёга ўз ривожланиш моделини тақдим этаётган давлат сифатида майдонга чиқмоқда.
Фарид Шаҳбазли
“Озарбайжон ёш ислоҳотчилари” жамоат бирлашмаси,
Editor.az медиа гуруҳи бош муҳаррири
