Ғазо урушининг иккинчи ойи: гуманитар инқироз кучаймоқда
Бунга Араб давлатлари нима дейди?
Исроил қўшинлари Ғазо секторига зарба беришда давом этмоқда. Минтақа электр таъминотидан бутунлай узилиб қолган, унга сув ва дори-дармон етказиб бериш йўллари тўсиб қўйилган.
Жанглар давомида Исроил Ғазога гуманитар ёрдамнинг атиги 4 фоизига рухсат берди.
7 октябрдан буён чегарадан 600 дан ортиқ юк машинаси ўтди, бу эса секторнинг озиқ-овқат ва дори-дармонга бўлган эҳтиёжидан 30 баравар кам.
Ғазодаги Ал-Шифа касалхонаси яна ўт ичида. Фаластин манбалари 13 киши ҳалок бўлгани ва ўнлаб одамлар яраланганини хабар қилмоқда. Ташқарида ва ичкарида қочқинлар, кўплаб болалар бор. Бўлимлар гавжум, шифокорларнинг таъкидлашича, дори-дармон етишмаяпти.
Клиникага роппа-роса бир ҳафта олдин ҳужум қилинган. Шунингдек, дарвозадан чиқиб кетаётган тез ёрдам машиналари карвони тўсиб қўйилди. Исроил охирги фожиага алоқадорлигини рад этади. Унга кўра, бу ҲАМАСнинг муваффақиятсиз ракета учириши оқибатидир. ҲАМАСга кўра, ҳафта бошида Исроил Ғазога 35 минг тонна портловчи моддани ташлаган.
“Ғазода ўртача ҳар 10 дақиқада бир бола ҳалок бўлади. Бир ярим миллион одам ўз уйини ташлаб кетишга мажбур бўлди”, — деди Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти бош директори.
Исроил қуруқликдаги амалиётини давом эттирмоқда. ҲАМАС вакиллари эса Эрон ахборот агентликлари орқали шундай дейди: баъзи ҳудудларда фаластинликлар кучли мудофаа чизиғини яратишга ва душманнинг юришини тўхтатишга муваффақ бўлишган.
Ливандаги Ҳизбуллоҳ ҳаракати жангарилари Исроил нишонларига ҳужум қилмоқда. Бунга жавобан Исроил Ливан ҳудудига ҳужум қилади.
Яман ҳутийлари ҳам вазиятга жиддий қарамоқда. Улар Исроил томон баллистик ракеталарни учириш ҳаракатида, гарчи улар икки минг километр масофада жойлашган бўлса ҳам.
Бошқа араб давлатлари ҳақида нима дейиш мумкин? Ўтган ҳафта Жазоир парламенти президентга истаса Исроил билан уруш бошлаш ҳуқуқини берди. Баҳрайн эса иқтисодий алоқаларини узиб, элчисини чақириб олди. Шанба куни Қатар амири БМТдан Ғазодаги шифохоналарнинг ўққа тутилишини текширишни талаб қилди. Бошқалар шунчаки Фаластинни қўллаб-қувватлашларини эълон қилишган.
ҲАМАС араб давлатларини ўз нефть маҳсулотларини бошқа мамлакатларга, айниқса Ғарбга етказиб беришга эмбарго жорий этишга чақиради. Аммо ҳозиргача ҳеч қайси давлат бунга розилик билдирганича йўқ.
Аксарият араб мамлакатларида Америка ҳарбий базалари мавжуд. Миср ва Тунисда биттадан, Қувайт ва Саудия Арабистонида 10 тадан, Баҳрайнда эса ўнта бор.
Айнан мана шу базаларга бугун ҲАМАСни қўллаб-қувватлаганини эълон қилган турли гуруҳлар ҳужум қилмоқда. Охирги уч ҳафта ичида 40 дан ортиқ ҳужумлар содир этилган.
Экспертларнинг айтишича, АҚШ Давлат котиби Блинкеннинг Анқарага ташрифи энг аниқ эпизод бўлган. Блинкен Туркия ташқи ишлар вазири Ҳоқон Фиданни қучоқламоқчи бўлди, бироқ у четга чиқди. Туркия гарчи араб давлати бўлмасада, ҳақиқий моддий қурбонликларга тайёр, дейди мутахассислар. Анқара Исроил билан энергетика соҳасидаги ҳамкорликни тўхтатди. Зарар беш миллиард долларга баҳоланмоқда.
Қўшма газ қувурини қуриш ва Туркия орқали Европага газ етказиб бериш бўйича томонлар келишиб олдилар ва нормаллашув амалга ошиши биланоқ улар элчилар алмашишди, Эрдўған Исроилга кетиши керак эди, бироқ у сафарини бекор қилган.
Лекин ҳатто Туркия ҳам ўз ҳудудида Фаластиндан келган қочқинларни қабул қилишга тайёр эмас. Айнан мана шу масалада араб етакчилари умумий сиёсатга эга.
Мисрда иш ўринларининг йўқлиги, инфляция ва катта ижтимоий беқарорлик мавжуд. Мана шу масалани ҳал қилиш барча ҳукуматлар учун энг катта муаммодир.
