Fors ko‘rfazidagi vaziyat sabab Yevropada yonilg‘i cheklovlari joriy qilinmoqda

Fors ko‘rfazi hududidagi taranglik sababli neft narxlari rekord darajalarga ko‘tarilmoqda. Shuni inobatga olgan holda, Yevropa Ittifoqining ayrim davlatlari yonilg‘i sotuviga ma’muriy cheklovlar joriy qilmoqda.

 

Point nashrining mavjud ma’lumotlarga tayanib xabar berishicha, Yevropada hozir nafaqat yonilg‘i narxi oshgan, balki haydovchilar to‘liq bakni to‘ldira olmayapti. Eng sezilarli ta’sir Markaziy Yevropada kuzatilmoqda. Ayrim hukumatlar vahima va “yonilg‘i turizmi”ni oldini olish maqsadida qat’iy kunlik normalarni belgilamoqda.

 

Sloveniya misolida, fuqarolarga kuniga 50 litr, tadbirkorlarga esa 200 litrdan ortiq yonilg‘i sotilmaydi. Bosh vazir Robert Golob aholiga zaxiralar mavjudligini aytgan, ammo talab oshgani uchun logistika yetarli emasligini ham bildirgan. Yonilg‘i stansiyalariga hatto harbiylar jalb qilinmoqda.

 

Slovakiyada esa moliyaviy limit joriy qilindi: bir transport vositasi uchun kuniga 400 yevrodan ortiq yonilg‘i to‘ldirilmaydi. Yuk mashinalari uchun bu bakning 20 foizidan kamini qamrab oladi.

 

Bozorni beqaror qilayotgan asosiy omillardan biri “yonilg‘i turizmi”, ya’ni qo‘shni davlatlardan kelgan haydovchilarning mamlakatda yonilg‘i to‘ldirishidir. 

 

Shuningdek, mahalliy aholining “qora kun” uchun zaxira qilish harakatlari stansiyalarda baklarning tez bo‘shashiga olib kelmoqda.

 

Yonilg‘i cheklovlari transport kompaniyalarini chet eldan yonilg‘i qidirishga, tez-tez to‘xtashga va transport tariflarini oshirishga majbur qilmoqda. 

 

Bu esa o‘z navbatida do‘kon tokchalaridagi mahsulot narxining ko‘tarilishiga olib keladi.

 

Ba’zi davlatlar esa cheklovlar o‘rniga moliyaviy choralarni qo‘llamoqda. Masalan, Italiya 2026-yil bahorida dizel narxining oshishini qoplash uchun vaqtincha aksizlarni kamaytirish va transport kompaniyalari uchun 100 million yevro soliq imtiyozlari ajratdi. Ammo ekspertlar bu choralarni bozorni beqarorligidan to‘liq himoya qiluvchi vosita emas, deb baholamoqda.