Yer iqlimi muvozanatdan chiqib ketdi — BMT
Shuningdek, Jahon meteorologiya tashkiloti davom etayotgan iqlim o‘zgarishlari sababli ogohlantirish berdi.
Jahon meteorologiya tashkiloti 2025-yil iqlim hisobotida qayd etilishicha, iqlim “ilgari hech qachon duch kelmagan beqarorlikka” yuz tutgan. Bu haqda Point xabar bermoqda.
Hujjatda aytilishicha, vayronkor o‘zgarishlar bir necha o‘n yillar davomida sodir bo‘lgan, ammo ularning salbiy oqibatlari yuz yillar, balki ming yillar davomida o‘z ta’sirini ko‘rsatadi.
“Jahon iqlimi favqulodda holatda, Yer o‘z imkoniyatlarining chegarasiga yetmoqda”, — dedi BMT Bosh kotibi Аntonio Guterrish.
Hisobotda 2025-yil kuzatuvlar boshlanganidan buyon ikkinchi yoki uchinchi eng issiq yil bo‘lganligi tasdiqlangan. O‘rtacha global harorat sanoat oldi davridan 1,43 daraja Selsiygacha oshgan. Bu Parij kelishuvida belgilangan 1,5 daraja chegarasidan biroz past xolos.
2015–2025-yillar oralig‘i esa tarixdagi o‘lchovlar bo‘yicha eng issiq o‘n bir yilni tashkil etgan.
Jahon meteorologiya tashkiloti (JMT) Bosh kotibi Selest Saulo haddan tashqari ekstremal ob-havo hodisalarining oqibatlariga e’tibor qaratdi. Unga ko‘ra, o‘tgan yili issiq to‘lqinlar, o‘rmon yong‘inlari, qurg‘oqchiliklar, bo‘ronlar va suv toshqinlari minglab odamlarning hayotiga zomin bo‘ldi, millionlab odamlarni ta’sirladi va milliardlab yevro miqdorida iqtisodiy zarar keltirdi.
Uch asosiy issiqxona gazlari – CO2, metan va azot oksidi – konsentratsiyasi 2025-yilda ham o‘lchov stansiyalari ma’lumotlariga ko‘ra o‘sishda davom etdi. Okeanlar 1960-yildan buyon rekord darajada isidi, va bu isish sur’ati tezlashmoqda: 2005–2025-yillarda isish tezligi 1960–2005-yillar ko‘rsatkichidan ikki barobar yuqori bo‘ldi.
Muzliklarning erishi ham yuqori sur’atlarda davom etmoqda. O‘tgan yili Arktika dengiz muzining maydoni sun’iy yo‘ldosh kuzatuvlari boshlangan 1979-yildan buyon minimal yoki ikkinchi minimal darajaga tushdi, Antarktida muzining maydoni esa 2023 va 2024-yillardan keyin uchinchi minimal darajaga tushdi.
Hisobotda ilk marta Yerning energiya nomutanosibligi – iqlim ko‘rsatkichlaridan biri – bo‘yicha ma’lumotlar keltirilgan. Ushbu nomutanosiblik, Yer tomonidan so‘riladigan va qayta aks ettiriladigan quyosh energiyasi nisbati bilan o‘lchanadi, 1960-yildan beri uzluksiz o‘sib bormoqda va 2025-yilda rekord darajaga yetdi.
JMT ma’lumotlariga ko‘ra, ortiqcha issiqlikning 91 foizdan ortig‘i global okean tomonidan so‘riladi, atrof-muhit va yer yuzasi faqat 1 foizini oladi, 5 foizi esa quruqlik massalariga tushadi.
Yevropa Ittifoqi Copernicus xizmati 2025-yilni meteorologik kuzatuvlar boshlanganidan buyon uchinchi eng issiq yil deb baholadi.
