Rossiya tarixchilari Qirg‘iziston darsliklaridan “mustamlakachilik” atamasini olib tashlashni so‘radi
Qirg‘izistonlik tarixchilar esa tarixiy jarayonlarni inkor etmaslik zarurligini bildirdi.
Rossiya va Qirg‘iziston tarixchilari maktab darsliklaridagi tarixiy talqin va terminologiyani qayta ko‘rib chiqish masalasini muhokama qilmoqda. Bu haqda Rossiya Harbiy-tarixiy jamiyati tomonidan tashkil etilgan Rossiya–Qirg‘iziston tarix bo‘yicha ekspert-maslahat kengashi yig‘ilishida ma’lum qilindi, deya xabar bermoqda “Kommersant” nashri.
Ma’lum qilinishicha, tadbirda Rossiya tomoni Qirg‘iziston tarix darsliklarida “kolonializm”(mustamlaka) atamasini qo‘llashdan voz kechish yoki uni qayta ko‘rib chiqishni taklif qilgan.
Qirg‘izistonlik tarixchilar esa bu jarayonni “murakkab masala” deb baholab, uni muhokama qilishga tayyor ekanini bildirgan.
Mutaxassislar fikricha, ikki davlat darsliklarida tarix turlicha yondashuv asosida yoritiladi: Rossiyada davlat tarixi, Qirg‘izistonda esa xalq tarixi asosiy o‘rinda turadi. Tomonlar ushbu farqlarni yumshatish va “murosali ifodalar” topish zarurligini qayd etdi.
Rossiya Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti vakili Andrey Bikov Qirg‘iziston darsliklarida Rossiya va qirg‘izlar tarixi yetarli darajada yoritilmaganini ta’kidladi. Shu bilan birga, u ayrim tarixiy talqinlarda “faktik xatolar va miflashtirish” mavjudligini ham qayd etdi.
Qirg‘iziston Milliy fanlar akademiyasi vakili Abilabek Asankanov esa Rossiya tarixchilari “qirg‘iz tarixini boshqa turkiy xalqlarga nisbatan sun’iy ravishda qadimiylashtirish” haqidagi fikrlarni ilgari surgani yuzasidan bahslashdi. U “qirg‘iz” etnonimi Xitoy manbalarda miloddan avvalgi III asrdan tilga olinganini ta’kidladi.
Asosiy bahsli masalalardan biri sobiq SSSRga berilayotgan baho va “kolonializm” (mustamlaka) atamasining qo‘llanilishi bo‘ldi. Rossiya tomoni bu atamani yumshoqroq terminlar bilan almashtirishni taklif qildi, Qirg‘iziston tomoni esa tarixiy jarayonlarni inkor etmaslik zarurligini bildirdi.
Tomonlar yakunda tarixiy yondashuvlarni yaqinlashtirish, darsliklardagi qarama-qarshi talqinlarni kamaytirish va hamkorlikni davom ettirish bo‘yicha kelishuvga erishgan. Rossiya tomoni kelgusida darsliklarga o‘zgartirishlar kiritilishi mumkinligini ham bildirdi.
