Юз билан юзлашиб

 

Шу йилнинг 18 январь куни франциялик роҳиба Андрэ 118 ёшида вафот этди. У Ер юзидаги энг кекса инсон эди.

 

Сўнгги бир неча йилда “супер узоқ яшовчилар”, яъни 100 ёшдан ошганлар сони кўпаймоқда. Олимларнинг айтишича, бу тенденция сақланиб қолади.

 

Евростат агентлиги таъминига кўра, 2050 йилга бориб ЕИ давлатларининг ўзида 100 ёшдан ошган 500 минг инсон яшайди. Ҳозир уларнинг сони 130 мингга етмайди.

 

Айни пайтда дунёда 100 ёшли юбилейини нишонлаб улгурган 530 мингдан ортиқ кекса инсонлар яшайди.

 

Олимлар, шунингдек, Буюк Британия, Швейцария, Норвегия, Исландия ва Россия статистика идоралари маълумотларини таҳлил қилди.  Қайд этилишича, Европанинг аҳоли кўп яшовчи давлатларида узоқ яшовчилар сони ҳам кўпроқ бўлган. Аммо аҳолиси камроқ бўлган Франция Россия ва Германияни кексалар сони бўйича ортда қолдирган. Францияда 100 ёшдан ошган 25 976, Германияда 20 465, Россияда эса 23 минг киши яшайди. Италия эса 17 177 нафар кекса аҳолиси билан рўйхатнинг 4-ўрнини эгаллаган.

 

Аммо узоқ яшовчилар ҳиссасини аниқлаш учун 100 минг жон бошига қанча кекса тўғри келишини ҳисоблаш керак. Бу ҳолатда Греция ҳар 100 минг кишига 126 нафар кекса инсони билан биринчи ўринни эгаллайди.

 

Грецияликларнинг бунчалик узоқ яшашини нима билан асослаш мумкин?

 

Ҳамма гап машҳур Ўртаер денгизи диетасида бўлиши мумкин. Бундай рацион катта миқдорда зайтун ёғи ва денгиз маҳсулотларини кўзда тутади.

 

Грециянинг Икария ороли аҳолисининг узоқ ҳаёт кечириш маҳаллий геронтологларнинг ҳам эътиборини тортган.

 

Доктор Христодулос Стефаналиснинг сўзларига кўра, уларнинг сири атроф-муҳит, киришимлилик, маҳаллий байрамлар давомида доимий алоқалар, кам овқатланиш, кундузги уйқу, сайрлар, жисмоний машқлардадир. Шунингдек, оролнинг шимолий қисмидаги паст радиация даражаси ҳам ундаги одамларнинг узоқ умр кўришига хизмат қилади

 

ЕИда ҳар 100 минг аҳоли жон бошига 100 ёшдан ошганлар 22 нафарни ташкил қилса  Буюк Британияда 23, Швейцарида 22, Россияда эса 16 кишини ташкил этади.

 

Аёллар кўпроқ умр кўришга мойилроқ

 

Бутун дунёда 100 ёшли юбилейини нишонлаган аёллар сони эркаклардан анча кўплигини кўриш мумкин. ЕИда 100 ёшлиларнинг 76 фоизи аёллардир. Эстонияда бу тақсимот 91,6 фоизга етади.

 

Бу бир неча омиллар билан асосланади. Биринчидан, эркаклар ҳаёт давомийлиги аёлларга нисбатан пасроқ. Иккинчидан, аёллар Иккинчи жаҳон уруши ва XX асрнинг бошқа урушларидан эркакларга нисбатан камроқ жабр кўрган. Ва учинчидан, аёллар пиёнисталик ва чекиш оқибатларидан камроқ зарар кўради.

 

Шунинг учун ҳам франциялик Андрэдан сўнг Ер юзининг энг кекса одами номини яна аёл киши эгаллади. Бу испаниялик Мария Браньяс Морера — у 115 ёшда.

 

Мутлақ рекордга эгалик қилувчи аёл эса 1997 йилда 122 ёшда вафот этган.