Дунё бўйлаб жазирама тўлқинлари давом этмоқда
Кузги иссиқлик тўлқинлари ҳам рекорд даражага етди.
Маълумотларга кўра, 2023 йил рекорд даражадаги жазирама тўлқинлар, ҳалокатли тошқинлар ва ёнғинлар йили бўлди.
Дунё бўйлаб нафақат ёз, балки куз фаслида ҳам мавсумга хос бўлмаган жазирама тўлқинлари кузатилган.
Европа Иттифоқининг иқлим ўзгариши бўйича хизмати маълумотларига кўра, глобал ўртача ҳаво ҳарорати 2019 йил октябрь ойидаги аввалги энг юқори кўрсаткичдан 0,4 С иссиқроқ бўлган. Бунинг энг асосий сабаби углерод чиқиндилари ва Эл-Нинно ҳодисасидир.
Экстремал глобал ҳарорат 2024 йилгача давом этиши мумкин, дейди тадқиқотчилар. Европа бўйлаб ноябрь ойида биринчи марта 35 даражадан юқори ҳарорат кузатилди.
Буюк Британияда ҳарорат ўртача 1 С атрофида, жанубий Англияда эса меъёрдан 1,7 С юқори бўлди. Нам шароитлар ҳам сақланиб қолди ва ўртача ёғингарчилик ўртача 40 фоиздан юқори бўлди.
Италияда октябрь ойида ҳаво ҳарорати меъёрдан 3 даражадан юқори бўлди, бу эса мамлакатнинг баъзи қисмларида сезиларли сув тошқини билан бир вақтга тўғри келди.
Эл-Нинно билан боғлиқ қурғоқчилик 1950 йилдан бери Панама каналида энг қурғоқчил октябрни келтириб чиқарган. Қурғоқчил шароитлар бу муҳим савдо йўлининг фаолиятига таъсир қилишда давом этмоқда.
Яқин Шарқнинг айрим ҳудудлари ҳам қурғоқчиликдан азият чеккан бўлса, Шарқий Африка эса ҳалокатли тошқинлардан зарар кўрди.
Ҳарорат ошиб бораётгани сабабли келгуси ойларда яна экстремал ҳодисалар юз бериши мумкинлигидан хавотирлар мавжуд. Мисол учун, Австралиянинг баъзи қисмлари аллақачон ўрмон ёнғинлари хавфининг ортиши ҳақида огоҳлантирилган.
2023 йилнинг сўнгги икки ойи тенденцияни ўзгартириши даргумон ва бутун дунё бўйлаб юқори ҳарорат ноябрь охиригача давом этади.
Октябрь ойидаги юқори ҳарорат ҳам бу йилги глобал иссиқлик рекордлари рўйхатига қўшилди. 1,5 С исиш чегарасидан ўтган кунлар сони йил охиригача яна ортиб боради.
Йил давомида кузатилган жазирама шуни англатадики, 2023 йил 2016 йилни ортда қолдириб, рекорд даражадаги энг иссиқ йил бўлиши деярли аниқ.
Коперник ва АҚШнинг НОАА ва Беркелей Эартҳ гуруҳлари каби бир қатор илмий ташкилотлар шундай хулосага келишди.
Кўпгина тадқиқотчилар бу йил рекорд даражадаги ҳароратнинг илмий таъсиридан хавотирда.
Йил давомида ҳаддан ташқари иссиқлик тўлқинлари ва қурғоқчиликлар минглаб одамларнинг ўлимига сабаб бўлди, одамлар тирикчиликдан маҳрум бўлди.
Иссиқликнинг асосий омили қазиб олинадиган ёқилғиларнинг ёниши натижасида карбонат ангидриднинг доимий эмиссиясидир. Бу йил Эл-Нино кўплаб офатларга сабаб бўлди.
Бу табиий ҳодиса туфайли Тинч океанининг шарқий қисмида илиқ сувлар юзага кўтарилади ва атмосферага қўшимча иссиқлик чиқаради.
Эл-Нино сўнгги ойларда кучайган, аммо ҳали ўзининг энг юқори чўққисига чиқмаган.
Коперник маълумотларига кўра, жорий йил саноатдан олдингига нисбатан 1,43 даража иссиқ бўлди, келгуси ойларда ҳарорат янада юқори бўлиши кутилмоқда.
