Мўғулистонда иқлим ва чорва инқирози кучаймоқда

 

Мўғулистонда иқлим ўзгариши ва чорва сонининг ҳаддан ташқари ортиши туфайли мамлакат ҳудудининг 77 фоизида ерларнинг деградацияси — яъни тупроқнинг яроқсиз ҳолга келиши юз бермоқда. Бу ҳақда Жаҳон чўлланиш ва қурғоқчиликка қарши курашиш кунига бағишланган очиқ мулоқотда Мўғулистон Фанлар академияси География ва геоэкология институти директори Авирмедиён Дашцерен маълум қилди.

 

Мутахассиснинг айтишича, сўнгги 60 йил давомида мамлакатда ҳарорат кўтарилиши глобал ўртача кўрсаткичдан уч баравар юқори бўлган. Бу эса ёғингарчилик шаклларининг ўзгариши, сув манбаларининг камайиши ва қурғоқчилик кучайишига олиб келган.

 

Экологик инқирозга олиб келаётган яна бир муҳим омил — чорва сонининг кескин кўпайишидир. Дашцереннинг фикрича, социализм даврига нисбатан бугунги кунда чорва моллари сони қарийб уч баробар ошган. Ҳаддан ташқари яйловлардан фойдаланиш эса мўрт дашт экотизимларини емириб, тупроқ эрозияси ва биологик хилма-хилликнинг йўқолишига сабаб бўлмоқда.

 

Бунга қўшимча равишда йўл қурилиши ва фойдали қазилмалар конларини фаол ўзлаштириш ҳам экологик мувозанатга салбий таъсир кўрсатмоқда. Кўмир, олтин, мис, уран ва кумуш каби бойликларни экспорт қилиш давлат бюджетининг асосий қисмини ташкил этсада, бу модель узоқ муддатли барқарорлик учун жиддий хавф солмоқда.

 

Мўғулистон анъанавий кўчманчи чорвачиликни сақлаб қолган дунёдаги кам сонли давлатлардан бири бўлиб, бу соҳа ялпи ички маҳсулотнинг 11,6 фоизини таъминлайди. Бироқ ҳозирги иқтисодий моделнинг экологик нархи тобора ошиб бормоқда — чўлланиш, қурғоқчилик ва табиат ресурсларининг камайиши мамлакатни экологик ҳалокат ёқасига олиб келмоқда.