АҚШ ва Исроил Эронга собиқ президентни раҳбар қилмоқчи бўлган — NYT
Исроил урушнинг биринчи кунида Теҳронда уй қамоғидаги Маҳмуд Аҳмадинажодни озод қилиш мақсадида унинг қароргоҳига зарба берган.
The New York Times нашри америкалик мулозимларга таяниб хабар беришича, АҚШ ва Исроил Эрон билан уруш бошланган пайтда мамлакатда режимни ўзгартириш ҳамда собиқ президент Маҳмуд Аҳмадинажодни ҳокимиятга олиб келиш сценарийсини муҳокама қилган.
Нашр манбаларига кўра, Исроил урушнинг биринчи кунида Теҳронда уй қамоғида сақланаётган Аҳмадинажодни озод қилиш мақсадида унинг қароргоҳига зарба берган. Ҳужум вақтида собиқ президент омон қолган, бироқ жароҳат олган.
Манбаларнинг таъкидлашича, ушбу воқеадан кейин у режим алмашинуви режасидан кўнгли совиган.
NYT маълумотларига кўра, ўшандан буён Аҳмадинажод жамоатчилик олдида кўриниш бермаган ва унинг ҳозирги аҳволи номаълумлигича қолмоқда. Собиқ президентга яқин манбалар ҳам унинг қароргоҳига қилинган ҳужум озод қилиш операцияси бўлганини тасдиқлаган.
Шу куни Исроил томонидан Эрон олий раҳбари Али Хоманаийнинг Теҳрон марказидаги қароргоҳига ҳам зарба берилган. Ҳужум оқибатида Хоманаий ва бир қатор юқори мартабали амалдорлар ҳалок бўлган.
Газета бу операцияни Исроилнинг Эрондаги теократик тузумни ағдаришга қаратилган кўп босқичли режасининг бир қисми сифатида баҳолаган. Манбаларга кўра, АҚШ президенти Доналд Трамп ҳамда Исроил бош вазири Бенжамин Нетаняҳу раҳбарият алмашинувига оид хавфли сценарийни қўллаб-қувватлаган. Айрим америкалик мулозимлар эса Аҳмадинажоднинг ҳокимиятга қайтиш имкониятига шубҳа билан қараган.
Нашрнинг қайд этишича, Аҳмадинажодни қандай механизм орқали ҳокимиятга олиб келиш режалаштирилгани, шунингдек, унинг жароҳатланишига сабаб бўлган ҳаво зарбасининг аниқ тафсилотлари очиқланмаган.
NYT маълумотларига кўра, ҳужум Аҳмадинажод уйига катта зарар етказмаган, аммо кириш қисмидаги қўриқлаш пости вайрон қилинган. Натижада уни қўриқлаётган Ислом инқилоби қўриқчилари корпусининг бир неча аъзоси ҳалок бўлган.
Маҳмоуд Аҳмадинажод 2005–2013 йилларда Эрон президенти лавозимида ишлаган. У президентлик даврида Эрон ядровий дастурини қўллаб-қувватлаган ва АҚШ ҳамда Исроилни кескин танқид қилиб келган. Кейинги йилларда эса у Эрон раҳбариятини коррупция ва самарасиз бошқарувда айблаб чиққан.
Собиқ президент 2017, 2021 ва 2024 йилларда президентлик сайловларида иштирок этишга уринган, аммо унинг номзоди расмийлар томонидан рад этилган. NYT таъкидлашича, Аҳмадинажод очиқ мухолифат вакили бўлмаганига қарамай, Эрон ҳукумати уни потенциал беқарорлаштирувчи сиёсий фигура сифатида баҳолай бошлаган.
Нашр шунингдек, Аҳмадинажод атрофидаги айрим шахслар Ғарб давлатлари билан яқин алоқаларда бўлиш ёки Исроил фойдасига жосуслик қилишда айбланганини ёзган. Унинг сўнгги йилларда хорижга бир неча бор ташриф буюргани ҳам турли тахминларга сабаб бўлган. Хусусан, у 2023 йилда Гуатемалага, 2024 ва 2025 йилларда эса Венгрияга борган. NYT қайдича, мазкур давлатлар Исроил билан яқин муносабатларга эга.
