Nega yosh bolalar orasida pnevmoniyaga chalinish holatlari ko‘p uchramoqda?
Bu kabi savollarga bolalar bosh pulmonologi, tibbiyot fanlari doktori, professor Furqat SHAMSIYEV javob berdi.
Bugun pnevmoniya kasalligi ko‘pchiligimiz uchun yaxshi tanish. Boisi, so‘nggi paytlarda bu xastalikka chalinish butun dunyoda bo‘lgani kabi yurtimizda ham ko‘p kuzatilmoqda. Afsuski, ushbu kasallik bolalarni ham chetlab o‘tayotgani yo‘q.
Xo‘sh, buning asosiy sabablari nimada? Pnevmoniya yosh bolalarda qanday kechadi? Belgilari va davolash usullari nimalardan iborat?
Bolalarda o‘pka kasalliklarining ortishiga sabab...
Bu yil yurtimizda yosh bolalar o‘rtasida pnevmoniyaga chalinish holatlari soni birmuncha ortdi. Buni esa butun dunyodagi pandemiya holati, qolaversa, “COVID-19” infeksiyasining yangi shtammlarining paydo bo‘lishi va bu shtammlar bevosita bolalarda ham ko‘p uchrayotgani bilan bog‘lash mumkin.
Bundan tashqari, bolalarda o‘pka kasalliklarining ortishiga yana bir qancha omillar sabab bo‘lmoqda. Jumladan, havo-tomchi yo‘li orqali yuqadigan virusli infeksiyalar ko‘paygan vaqtda bolani shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qilmasligi, himoyalovchi vositalarni to‘g‘ri ishlatmasligi ularning ushbu xastaliklar bilan kasallanishiga olib kelmoqda.
Shu bilan birga, ota-onalar tomonidan farzandini uy sharoitida gripp va o‘tkir respirator kasalliklardan o‘zboshimchalik bilan davolashi, bemor bo‘lsa-da o‘g‘il-qizlarini bog‘cha yoki maktabga yuborishi va bu orqali boshqa sog‘lom bolalarga infeksiyani yuqtirishga sharoit yaratishi, bolada surunkali infeksiya o‘choqlarini vaqtida bartaraf etilmasligi, noto‘g‘ri ovqatlantirish, bolaning ruhiy zo‘riqishi, jismonan chiniqmaganligi, kam harakatligi, uzoq vaqt yopiq xonalarda o‘tirishi hamda virusli kasalliklar epidemiyasi vaqtida vaksinatsiya qilinmasligi ham kasallanishlar soni ortishiga sabab bo‘lyapti.
Kasallik kattalarga nisbatan bolalarda ogirroq kechadi
Pnevmoniya kattalarga nisbatan bolalarda bir muncha og‘irroq kechadi. Sababi, ularda immun tizimi yaxshi rivojlanmagan. Shu bois ham bolalarda tana harorati ko‘tarilmasligi mumkin. Bunday holatlarda ota-onadan ziyraklik talab etiladi.
Shuningdek, bolalarda mukotsiliar klirens yaxshi rivojlanmagani hisobiga, unda dastlab quruq yo‘tal, so‘ngra, infeksiyaning tezda o‘pkaga o‘tish holatlari kuzatiladi. O‘pka auskultatsiyasida quruq va nam xirillashlar eshitiladi.
Bolada ushbu kasallik alomatlari aniqlanganda albatta shifokorga murojaat etish shart. Chunki pnevmoniya kasalligi O‘RVIga nisbatan uzoq davom etadigan kasallikdir.
O‘pkadagi yallig‘lanish jarayonini aniqlash maqsadida turli xil tekshiruvlar olib boriladi: qon, siydik tahlili, qonda s-reaktiv oqsil, prokalsitoninni aniqlash, ko‘krak qafasining rentgenografiyasi shular jumlasidandir.
Pnevmoniya kasalligida qo‘llaniladigan dori vositalari turli va murakkab xarakterga ega bo‘lib, xastalikning sabablarini yengishga (etiotrop terapiya), kasallik alomatlarini yo‘qotishga (simptomatik terapiya), shuningdek, tana aʼzolari tizimini tiklashga (yordam beruvchi terapiya) qo‘llaniladi.
Kasallikni davolash
Kasallikni davolash uchun gipoallergen parhez, kislorod terapiya, havoni namlantirish va xonani shamollatish, vitamin d, immunotsink, virusga qarshi, mukolitik va balg‘am ajratuvchi dori vositalari, ko‘rsatmaga binoan antibakterial davo, periferik qon aylanishni yaxshilovchi dorilar, og‘ir holatlarda immunoglobulin kabi mulojalar olib boriladi.
Muayyan kasallikni davolash uchun dori vositalari individual tanlanadi va bemorning tashxisiga, umumiy ahvoliga qarab faqat shifokor tomonidan belgilanadi.
