Anomal sovuq ortidan anomal issiq kelmoqda. O‘zbekiston bunga tayyormi?

 

Yurtimizda 2023 yil o‘ziga xos tarzda boshlandi... Hech kutilmaganda, yana qahraton qishda anomal sovuq kirib keldi. Anomal sovuq, anomal sovuq degan bir-biridan “sovuq” xabarlar ko‘pchilikni esankiratib qo‘ydi. Barcha hududlarda qor yog‘ib, havo harorati keskin tushib ketdi. Yo‘llarda muzlamalar paydo bo‘lib, transportlar harakati og‘irlashdi. Sovuq ob-havo sababli hatto poyezdlar yo‘lda to‘xtab qoldi, mahalliy va xalqaro aviareyslar ham kechiktirildi.

 

Eng asosiysi, tabiiy gaz va elektr energiyasi taʼminotida tom maʼnoda inqiroz yuzaga keldi. Ayniqsa, poytaxtning ko‘plab tumanlari sutkalab gazsiz va elektr tokisiz qoldi... Xullas, bu yilgi qattiq qish O‘zbekistonni anomal sovuqqa tayyor emasligini ko‘rsatdi. Hatto buni mutasaddi rahbarlar ham tan oldi. anomal sovuqdanku, amallab chiqdik. Ammo endi anomal sovuq ortidan global isish kelmoqda. Yaʼni, BMT global isish bilan kurashish uchun shoshilinch choralar ko‘rishga chaqirdi.

 

IO‘XEG raisi insoniyat uchun yashashga yaroqli, barqaror kelajakni taʼminlash uchun shoshilinch choralar ko‘rishga chaqirdi.

 

Yetakchi olimlar BMTning Iqlim o‘zgarishi bo‘yicha hukumatlararo ekspertlar guruhi (IO‘XEG) tomonidan 20 mart, dushanba kuni yangi hisobot eʼlon qildi. Unga ko‘ra, haroratning ko‘tarilishi, tabiiy ofatlar va ekotizimlarning qaytarilmas degradatsiyasi butun dunyoda inson hayoti va tabiati uchun tobora xavfli bo‘lib bormoqda.

 

Hisobotda hozirgacha global haroratning xavfli chegaradan 1,5 darajadan oshib ketishining oldini olish bo‘yicha qilingan saʼy-harakatlar «iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashish uchun yetarli emas», deydi ekspertlar, lekin hali ko‘p variantlar mavjudligi taʼkidlanadi.

 

«Iqlim bo‘yicha samarali va adolatli harakatni joriy etish nafaqat tabiat va odamlarga yo‘qotish hamda zararni kamaytiradi, balki kengroq foyda keltiradi», — dedi IO‘XEG raisi Hyoseong Li.

 

Uning so‘zlariga ko‘ra, hisobot «ko‘proq ambitsiyali choralar ko‘rish zarurligini taʼkidlaydi va agar biz hozir harakat qilsak, baribir hamma uchun yashashga yaroqli, barqaror kelajakni taʼminlashimiz mumkinligini ko‘rsatadi».

 

IO‘XEG hisobotida Aytilishicha, global isishni sanoatgacha bo‘lgan darajadan 1,5 daraja Selsiyda ushlab turish «barcha sektorlarda parnik gazlar tashlamalarini sezilarli, tez va doimiy ravishda kamaytirishni» talab qiladi. Ular allaqachon pasayish bosqichida bo‘lishi kerak va 2030 yilga borib, 2015 yilgi iqlim bo‘yicha Parij kelishuvida ko‘rsatilganidek, isishni 1,5 darajagacha cheklash uchun deyarli ikki baravar kamaytirish kerak bo‘ladi. Olimlarning yozishicha, yashashga yaroqli va barqaror kelajak uchun imkoniyatlar oynasi tezda yopilmoqda.

 

«Iqlim bombasi sekin chiqillamoqda. Biroq bugungi IO‘XEG hisoboti iqlim bombasini qurolsizlantirish bo‘yicha qo‘llanma hisoblanadi. Bu insoniyat uchun omon qolish bo‘yicha qo‘llanma», dedi BMT bosh kotibi Antoniu Guterrish videomurojaatida.

 

Sir emas, xalqimiz bu yilgi qishda ko‘p qiyinchiliklarni boshdan kechirdi. anomal sovuq haqida avvaldan ogohlantirishlar bo‘lishiga qaramay, tizimdagi kamchiliklar yaqqol ko‘zga tashlandi. Hali yoz fasliga 2 oy atrofida vaqt bor. Olimlar global issiq haqida ogohlantirish berishni boshladi. Xo‘sh, O‘zbekiston bunga tayyormi? anomal sovuq mutasaddilarga bo‘lgan ishonchni chilparchin qilgandi. Global issiq yo‘qotilgan ishonchni qaytara oladimi? Buni esa vaqt ko‘rsatadi.