Ukraina-Rossiya mojarosida Kremlning pozitsiyasiga qarshi rus oligarxlari
Ularning urushni ommaviy qoralashi Rossiya jamoatchiligiga va Kreml siyosatiga ta'sir qildimi?
2022-yilning fevral oyida faqat bir nechta rus oligarxlari Ukrainaga bostirib kirishga qarshi chiqdi.
"Rossiyaning Ukrainaga nisbatan harakatlariga men mutlaqo qarshiman. Ukrainada ko'pchilik qatori mening ham do'stlarim va qarindoshlarim bor. Men har kuni Ukraina uylariga bombalar otilayotganidan dahshatga tushaman,"- dedi Rossiyaning Yandex qidiruv tizimi asoschisi Arkadiy Voloj.
Bu fikrlar jamoatchilik e'tiborini tortdi va bayonot o'z muallifini Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushini qoralagan rus oligarxlarining qisqa ro'yxatiga kiritdi.
1997-yilda Yandex kompaniyasiga asos solgan Voloj 2014-yilda Isroilga ko'chib o'tgan. O‘tgan yili Yevropa Ittifoqi kompaniyani Rossiyaning sanksiyalarga duchor bo‘lgan korxonalari ro‘yxatiga kiritgach, u bosh direktor lavozimini va direktorlar kengashini tark etdi.
Keyin Yevropa Ittifoqi "Yandex" — "davlat ommaviy axborot vositalari va Rossiyaning Ukrainaga qarshi operatsiyasi bilan bog'liq vaziyatni qidiruv natijalarida targ'ib qilish, shuningdek, Kremlni tanqid qiluvchi kontentni olib tashlash uchun javobgar" deb hisobladi.
Bayonotning motivatsion qismida Bryussel, shuningdek, Volojni Rossiya harbiy amaliyotiga moliyaviy yordam ko‘rsatganlikda aybladi. U bu qarorni "noto'g'ri" deb atadi.
Tahlilchilarga ko'ra, Volojning urushni ommaviy qoralashi, Yevropa Ittifoqi tomonidan kiritilgan sanksiyalar moliyaviy elitaning Putinga sodiqligiga ta'sir qilganidan dalolat beradi.
Qirollik Birlashgan Mudofaa Tadqiqot Institutining Rossiya va Yevroosiyo xavfsizligi bo‘yicha mutaxassisi Emili Ferrisning bu boradagi fikri quydagicha:
“Mamlakatda yashamasangiz va aktivlaringizning katta qismi undan tashqarida boʻlsa, rejimga qarshi chiqish juda oson”. "Oligarxlarning aksariyati urushga qarshi chiqmaydi, — deya qo'shimcha qildi u."Buning sababi, ular hali ham Rossiyada va o'z resurslariga ega. Ko'p oligarxlar o'z aktivlarini mamlakatdan tashqariga ko'chirayotgani yo'q. Bu qisman uni amalga oshirish juda qiyinligi bilan bog'liq".
Urushga qarshi chiqqan bir nechta taniqli rus oligarxlari orasida Rossiyaning eng yirik kreditorlaridan biri bo'lgan Tinkoff Bank asoschisi Oleg Tinkov ham bor. O‘tgan yili u Putinning qarorlarini omma oldida qoralab, Rossiya fuqaroligidan voz kechgan edi.
Undan oldin 2014-yilda Rossiyadan AQShga ketgan rossiyalik va isroillik investor Yuriy Milner ham shunday qilgan edi.
Ko'p million dollarlik boyliklarning barcha egalarini Rossiya Federatsiyasidan tashqarida bo'lish birlashtiradi.
"Rossiya Federatsiyasi bilan ishbilarmonlik aloqalarini davom ettirmoqchi bo'lganlarning ko'pchiligi jim. Va faqat mamlakat tashqarisida bo'lgan va Rossiya bilan biznes aloqalarini sezilarli darajada uzib qo'yganlar o'zlarini gapirishga qodir va tayyor his qiladilar", — deydi Yuriy Milner. “Rossiyada siyosat va biznes shu qadar chambarchas bogʻlanganki, agar hukumatning bu yoʻnalishiga qarshi chiqsangiz, oʻz biznesingizni saqlab qolishning deyarli imkoni yoʻq", — deya qo'shimcha qiladi u.
Kremlning Ukraina bo'yicha pozitsiyasidan uzoqlashishga intilayotgan mamlakatdagi rus elitasi urushga past hukumatga qarshi chiqishdan ko'ra jamoatchilik tomonidan qo'llab-quvvatlanmaslikni afzal ko'rdi.
"Rossiyada odamlar oligarxlar va mahalliy tadbirkorlarni millat uchun o'ziga xos axloqiy kompas sifatida ko'rmaydilar. Oligarxlarning urushni qoralovchi bayonotlari ham Rossiya ommaviy axborot vositalarida juda kam yoritilmoqda", — deydi Ferris. "Oligarxlarning qarorlar qabul qilishdagi ta'siri juda cheklangan, ayniqsa urushga oid qarorlar. Ular Rossiya siyosatidagi juda zaif shaxslar",— deya qo'shimcha qildi u.
Ferrisning fikricha, rossiyalik oligarxlarning xorijdagi harakatlari hatto Putinning mamlakatdagi obro'siga dog' tushira olmaydi.
"Uning qudratini aslida bu mayda oligarxlar emas, balki harbiy rahbarlar, harbiylar, unga yaqin bo'lgan odamlar belgilaydi. Va bu guruh ichida urush haqida hech qanday kelishmovchilik bo'lmagan", — deydi Ferris.
Agar ishini yo‘qotish xavfi ostida bo‘lgan minglab odamlarni ish bilan ta’minlayotgan yirik kompaniyalar egalari bunga qarshi chiqqan bo‘lsa, bu Putin va Rossiya jamiyati uchun vaziyatni o‘zgartirishi mumkin. Ammo ushbu holatning sodir bo'lishi dargumon. Shuningdek, oligarxlarning fikri mamlakatda unchalik katta ahamiyatga ega emas.
“Bu mamlakatda katta pul ishlab topayotgan har bir kishi, asosan, Putin tomonidan nazorat qilinadi, chunki u ularning kuchli boʻlishlari uchun sharoit yaratib bergan”, — deydi Ferris.
