7 yoshli “chaqaloq”, bolalar ro‘yxatida rasmi bor erkak, surati boru siyrati yo‘q bolalar...
Maktabgacha taʼlim agentligi axborot xizmati rahbarining maʼlum qilishicha, bog‘chaga kelmagan bolalar davomatini turli usullar orqali soxtalashtirishga urinayotgan “ishbilarmon” tadbirkorlar kirdikorlari fosh etilmoqda.
Mamlakatimizda tadbirkorlik bilan shug‘ullanish uchun barcha sharoitlar yaratilgan. Qabul qilinayotgan qonun hujjatlarida ularning huquqlari kafolatlanib, imtiyozlar, yengilliklar taqdim etib borilmoqda. Berilgan imkoniyatlardan samarali foydalanib faoliyatini kengaytirayotgan, yangi ish o‘rinlari yaratayotgan tadbirkorlarning soni kundan kunga ko‘paymoqda.
Respublikamizda davlat-xususiy sheriklik asosida nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari (bog‘cha) faoliyat yuritib kelayotgani va ularni qo‘llab-quvvatlash uchun davlatimiz tomonidan subsidiyalar ajratilayotgani to‘g‘risida ko‘pchilik biladi yoki eshitgan.
Albatta, buning natijasida oxirgi yillar davomida nodavlat maktabgacha taʼlim sektori keskin oshdi, bolalar qamrovi 27 foizdan bugungi 74 foizgacha ko‘tarildi, minglab ish o‘rinlar yaratildi.
Biroq, xalqimiz “guruch kurmaksiz bo‘lmaydi” deb aytganidek, bunday keng imkoniyatlardan foydalanib, ayrim tadbirkorlar o‘zining foydasini noqonuniy oshirish maqsadida soxtakorlik harakatlarni amalga oshirmoqda.
Xo‘sh, bular qanday soxtakorlik bilan shug‘ullanyapti?
Gap shundaki, 2022 yilning 1 sentyabrdan boshlab maktabgacha taʼlim sohasida inson omilisiz, avtomatlashtirilgan axborot tizimi joriy etilib, u orqali tarbiyalanuvchilarning davomati har kuni elektron qayd etilmoqda va shu maʼlumotlar asosida subsidiyalar avtomatik hisob-kitob qilinib, to‘lanib kelinmoqda.
Bunda, ayrim “ishbilarmon” tadbirkorlar esa bola manfaatidan o‘z manfaatini ustun qo‘yib, jajji go‘daklar hisobiga boyishni maqsad qilib, bolalarning bog‘chaga kelmaganda, ularning davomatini turli usullar orqali soxtalashtirishga urinmoqda.
Bu usullarga eʼtibor bersangiz, odamzodning fantaziyasi naqadar cheksizligiga hayratda qolasiz:
1-holat: bog‘chaga kelmagan bitta bolani o‘rniga boshqa bolani rasmini axborot tizimiga kiritib, davomatni qayd etish:
Sirdaryo viloyati Boyovut tumani yakka tartibdagi tadbirkor U.M. tomonidan ochilgan oilaviy bog‘chadagi 2020 yilda tug‘ilgan tarbiyalanuvchi Y.M. (qiz bola)
Ko‘rish mumkinki, axborot tizimida qiz bolaning FIOsi ko‘rsatilgan bo‘lib, haqiqatda o‘g‘il bolaning fotosurati kiritilgan va davomat qilingan.
Sirdaryo viloyati Boyovut tumani yakka tartibdagi tadbirkor O.B. tomonidan ochilgan oilaviy bog‘chadagi 2017 yilda tug‘ilgan tarbiyalanuvchi O.H.
Axborot tizimida 2017 yilda tug‘ilgan (6-7 yoshli) bolaning FIOsi ko‘rsatilgan bo‘lib, 3 yoshga to‘lmagan go‘dakning fotosurati kiritilgan va davomat qilingan.
2-holat: bog‘chaga kelmagan bitta bolani o‘rniga yoshi katta odamni davomatni qayd etish.
Surxondaryo viloyati Uzun tumani yakka tartibdagi tadbirkor S.T. tomonidan ochilgan oilaviy bog‘chadagi 2019 yilda tug‘ilgan tarbiyalanuvchi G.Q. (qiz bola)
Surxondaryo viloyati Uzun tumani yakka tartibdagi tadbirkor N.M. tomonidan ochilgan oilaviy bog‘chadagi 2019 yilda tug‘ilgan tarbiyalanuvchi Z.Sh.
Axborot tizimida 4-5 yashar bolalarning FIOsi ko‘rsatilgan bo‘lib, haqiqatda uning o‘rniga yoshi katta erkaklarning fotosurati kiritilgan va davomat qilingan.
3-holat: bog‘chaga kelmagan bolani uning fotosurati orqali (qog‘ozda yoki smartfonda va kompyuterda) davomatni qayd etish.
Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumani yakka tartibdagi tadbirkor X.A. tomonidan ochilgan oilaviy bog‘chadagi 2019 yilda tug‘ilgan tarbiyalanuvchi N.M.
Qashqadaryo viloyati Kitob tumani yakka tartibdagi tadbirkor Yu.Sh. tomonidan ochilgan oilaviy bog‘chadagi 2020 yilda tug‘ilgan tarbiyalanuvchi B.F.
Misollarda: 4-5 yashar bolalar bog‘cha kelmagan kunda, ularning qog‘ozdagi va smartfondagi fotosurati orqali (haqiqatga bog‘chaga kelgan bolaning yuzi oldiga fotosurat qo‘yilib) davomat qilishga uringan.
4-holat: bog‘chaga kelmagan bolaning fotosuratini qog‘ozda qirqib olib, davomatni qayd etish.
Surxondaryo viloyati Denov tumani yakka tartibdagi tadbirkor X.Sh. tomonidan ochilgan oilaviy bog‘chadagi 2019 yilda tug‘ilgan tarbiyalanuvchi Z.I.
Samarqand viloyati Urgut tumani yakka tartibdagi tadbirkor I.R. tomonidan ochilgan oilaviy bog‘chadagi 2019 yilda tug‘ilgan tarbiyalanuvchi M.U.
Bola bog‘cha kelmagan kunda, uning qog‘ozdagi fotosurati orqali davomat qilishga uringan.
5-holat: davlat bog‘chasi tarbiyalanuvchilarini avtomashinada nodavlat bog‘chaga olib borib, shu bog‘chada davomatdan o‘tkazish.
Namangan viloyati Pop tumani yakka tartibdagi tadbirkorlar G‘.G. va Yu.U tomonidan ochilgan oilaviy bog‘chadagi davomat qayd etilishi
Tekshiruv Namangan viloyati Pop tumanidagi davlat bog‘chasi tarbiyalanuvchilari yakka tartibdagi tadbirkorlarga tegishli oilaviy bog‘chalarga Damas avtomashinasida olib borilib, davomatdan o‘tkazilgan.
6-holat: davlat bog‘chasi tarbiyalanuvchisini, ushbu davlat bog‘chasida turib, nodavlat bog‘chaning nomidan davomatni qayd etish.
Jizzax viloyati Paxtakor tumanida yakka tartibdagi tadbirkorlar T.Sh. va B.Sh. tomonidan ochilgan oilaviy bog‘chadagi davomat qayd etilishi
Misolda: Jizzax viloyati Paxtakor tumanidagi davlat bog‘chasi tarbiyalanuvchilari yakka tartibdagi tadbirkorlarga tegishli oilaviy bog‘chalar hisobiga davomatdan o‘tkazilgan.
7-holat: bitta bolani bir nechta bolalar o‘rniga davomatni qayd etish.
Qoraqalpog‘iston Respublikasi Nukus shahri yakka tartibdagi tadbirkor Y.R. tomonidan ochilgan oilaviy bog‘chadagi 2019 yilda tug‘ilgan tarbiyalanuvchi T.B.
Qoraqalpog‘iston Respublikasi Nukus shahri yakka tartibdagi tadbirkor T.B. tomonidan ochilgan oilaviy bog‘chadagi 2020 yilda tug‘ilgan tarbiyalanuvchi N.A.
Ikkita tadbirkorga tegishli oilaviy bog‘chalarda bitta bolani ikkita tarbiyalanuvchi (FIOsi boshqa) o‘rniga davomati qayd etilgan.
Respublikamizda 25 ming atrofida nodavlat bog‘chalar faoliyat yuritib kelmoqda. Ularning davomat maʼlumotlari axborot tizimidagi sunʼiy intellekt yordamida doimiy tahlil qilinib, bir mingtadan ortiq bog‘chalar yuqorida ko‘rsatilgan noqonuniy usullardan foydalanib, davomat qilganligi Maktabgacha taʼlim agentligi tomonidan aniqlangan.
Ushbu aniqlangan holatlar tegishli tartibda rasmiylashtirildi hamda Vazirlar Mahkamasining 2022 yil 2 avgustdagi 426-son qarori talablaridan kelib chiqib, ushbu bog‘chalarga subsidiya to‘lovlari uch oyga to‘xtatildi. Shuningdek, ushbu tadbirkorlarga nisbatan qonuniy chora ko‘rish uchun maʼlumotlar tegishli huquqni muhofaza qiluvchi organlarga taqdim etib kelinmoqda.
Biz to‘g‘ri ishlayotgan, ish o‘rni yaratayotgan, ilg‘or innovatsion taʼlim texnologiyalarni joriy qilib, tarbiyalanuvchilarga taʼlim-tarbiya berayotgan halol tadbirkorlarni qo‘llab-quvvatlaymiz. Halollik yo‘li bilan olingan daromad albatta xayrli bo‘ladi.
Fursatdan foydalanib, maktabgacha taʼlim sohasida faoliyat yuritayotgan tadbirkorlarga noqonuniy usullarni qo‘llab, soxta davomat yuritmasligingizni takroran so‘raymiz.
Maʼlumotlarning soxtaligi albatta fosh bo‘lishi va jazo muqarrarligini unutmang!
