Rossiyaga boradigan tovarlar qimmatlashadimi?
O‘zbekistonning sanksiyalar bo‘yicha qarori Rossiya bilan iqtisodiy aloqalarga ta’sir qilishi mumkin.
O‘zbekiston Respublikasi Rossiyaga nisbatan G‘arb davlatlari tomonidan joriy etilgan moliyaviy sanksiyalarni qisman qo‘llab-quvvatlash yo‘lida muhim huquqiy qadam tashladi. Bu esa mamlakatning parallel importdagi roli va Rossiyaga tovar yetkazib berish zanjirlariga jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Bu haqda dzen.ru nashri xabar berdi.
O‘zbekiston parlamenti sanksiyaga uchragan xorijiy jismoniy va yuridik shaxslar bilan bank operatsiyalarini taqiqlovchi qonun loyihasini qabul qildi. Bu choralar AQSh sobiq prezidenti Jo Bayden tomonidan qabul qilingan ikkilamchi sanksiyalar to‘g‘risidagi farmon ortidan amalga oshirilmoqda. Parlament matbuot xizmatiga ko‘ra, tashabbus O‘zbekistonga ikkilamchi sanksiyalar tahdidining oldini olish maqsadida ilgari surilgan.
So‘nggi yillarda O‘zbekiston Rossiyaga parallel import tovarlarini yetkazib berishda asosiy yo‘nalishlardan biriga aylangandi. 2023-yil yakunlariga ko‘ra, Rossiya O‘zbekistondan import hajmi bo‘yicha yetakchi bo‘ldi — 3,07 milliard dollardan ortiq. O‘zbekiston mahsulotlari orasida to‘qimachilik, bog‘dorchilik, maishiy texnika, jumladan Samsung logotipi ostida ishlab chiqarilayotgan Artel mahsulotlari ham bor edi.
Biroq yangi qonun va G‘arb bosimidan so‘ng bu zanjirlar izdan chiqishi, tovarlarning Rossiyaga kirish narxi oshishi mumkin. Siyosatshunos Andrey Suzdaltsevning fikricha, bu choralar Rossiyaga nisbatan parallel importning qisqarishiga va narxlarning oshishiga olib keladi.
AQSh bosimi va moliyaviy oqibatlar
2022-yildan beri AQSh O‘zbekistonga nisbatan bosimni kuchaytirgan. O‘zbekistonning bir qancha kompaniya va banklari G‘arb sanksiyalarini chetlab o‘tishda ishtirok etganlikda gumon qilinib, kuzatuv ostiga olingan. Xususan, Promcomplektlogistic kompaniyasiga nisbatan ikkilamchi sanksiyalar joriy qilingan. AQSh va Yevropa rasmiylarining tashriflaridan so‘ng O‘zbekiston banklari Rossiya fuqarolari uchun operatsiyalarni chekladi.
Shu bilan birga, O‘zbekiston Rossiyaga ish izlab borayotgan fuqarolar soni bo‘yicha yetakchilikni saqlab qolmoqda. 2023-yil yakunlariga ko‘ra, 3,47 million o‘zbekistonlik Rossiyada ishlamoqda — bu 2022-yilga nisbatan 871 ming kishiga ko‘p. Oxirgi besh yilda ularning o‘rtacha daromadi ikki baravardan ko‘proq oshgan.
