Putin qarishga qarshi milliardlab dollar sarflamoqda
Dastur doirasida bioprinting va inson organlarini mini-cho‘chqalar organizmida yetishtirish texnologiyalari ustida ham ish olib borilmoqda.
Rossiya prezidenti Vladimir Putin tomonidan ilgari surilgan uzoq umr ko‘rish dasturi gen terapiyasi, organlarni 3D bosib chiqarish va mini-cho‘chqalarda inson organlarini yetishtirish kabi texnologiyalarni o‘z ichiga oladi. The Wall Street Journal’ga ko‘ra, Kreml bu yo‘nalishni Rossiyaning eng muhim ilmiy loyihalaridan biriga aylantirgan, deya xabar bermoqda tovima.com.
Ma’lum qilinishicha, Rossiyada qarishga qarshi ilmiy tadqiqotlar davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylantirilmoqda. Vladimir Putin tomonidan 2024-yilda taqdim etilgan “Yangi sog‘liqni saqlash texnologiyalari” dasturi doirasida umrni uzaytirish va qarish jarayonini sekinlashtirishga qaratilgan loyihalar uchun 26 milliard dollar ajratilgan.
O‘tgan oy Rossiya hukumati hujayralarning qarishini sekinlashtirishga mo‘ljallangan gen terapiyasi preparati ishlab chiqilayotganini ma’lum qildi. Rasmiylarning ta’kidlashicha, ushbu loyiha qarishga qarshi kurashdagi eng istiqbolli yo‘nalishlardan biri hisoblanadi.
Dastur doirasida bioprinting — tirik to‘qimalarni 3D bosib chiqarish va ksenotransplantatsiya — inson organlarini mini-cho‘chqalar organizmida yetishtirish texnologiyalari ustida ham ish olib borilmoqda. Rossiyalik olimlar 2030-yilgacha inson organlarini almashtirish imkonini beruvchi texnologiyalarni yaratishni maqsad qilgan.
WSJ maqolasida qayd etilishicha, Putin uzoq yillardan buyon qarishga qarshi tadqiqotlarga qiziqib keladi. Nashr uni Jeff Bezos, Sem Altman va Piter Til kabi texnologiya milliarderlari bilan bir qatorda umrni uzaytirish texnologiyalariga katta qiziqish bildirayotgan siyosiy yetakchilardan biri sifatida tilga oladi.
Maqolada Putinning qarish va sog‘liq masalalariga alohida e’tibor qaratishi haqida ham so‘z yuritiladi. Xususan, COVID-19 pandemiyasi davrida Rossiya prezidenti qat’iy karantin tartiblarini joriy etgan, tashrif buyuruvchilar uchun uzoq muddatli izolyatsiya talab qilgan va dezinfeksiya tunnellaridan foydalangan. O‘sha davrda uning uzun stollar ortida uchrashuvlar o‘tkazishi ham keng muhokama qilingan edi.
Shuningdek, maqolada Putinning krioterapiyaga, ya’ni organizmni o‘ta past harorat ta’siriga duchor qilish usuliga qiziqishi eslatiladi. 2018-yilda u Avstriyaning o‘sha paytdagi kansleri Sebastyan Kurtsga bunday muolajani sinab ko‘rishni tavsiya qilgan. Kurts keyinchalik Putin krioterapiyaning foydalari haqida katta qiziqish bilan gapirganini aytgan.
WSJ Putinning omma oldida o‘zini jismonan chiniqqan va baquvvat yetakchi sifatida namoyon etishga ham alohida e’tibor qaratishini qayd etadi. Yillar davomida u ko‘kragi yalang‘och holda ov qilishi, xokkey o‘ynashi va mototsikl minishi aks etgan tasvirlar orqali faol va kuchli rahbar obrazini shakllantirib kelgan.
Rossiyaning uzoq umr ko‘rish dasturiga Putinning qizi, endokrinolog Mariya Voronsova hamda Kurchatov instituti rahbari Mixail Kovalchuk boshchilik qilmoqda. Kovalchuk fan kelajakda inson tanasining ayrim qismlarini cheksiz ravishda tiklash va almashtirish imkonini berishi mumkinligini ta’kidlab keladi.
Biroq ayrim olimlar loyiha natijalariga ehtiyotkorona yondashmoqda. Ularning fikricha, hozircha bu yo‘nalishdagi ko‘plab ishlanmalar xalqaro ilmiy jurnallarda yetarli darajada tasdiqlanmagan va amaliy natijalar haqida gapirishga erta.
Maqola so‘ngida Rossiyada erkaklarning o‘rtacha umr davomiyligi taxminan 68 yil ekani, bu ko‘rsatkich AQSH va G‘arbiy Yevropaning ko‘plab mamlakatlaridagidan ancha pastligi qayd etiladi.
