Битмай тўкилаётган бинолар

 

Эслайман, ўшанда ҳали мактабга чиқмаган қизча эдим: бир куни бобом раҳматли дадамни ёнларига чақириб, бизга янги уй қуриб, рўзғоримизни алоҳида қилиш кераклиги айтди. Шу кундан янги ҳовли қуришга киришдик. Бобом усталарга: шошмай, пухта иш қилинглар. Чунки уйнинг пойдевори мустаҳкам бўлса, у узоқ йиллар соҳибига “охори тўкилмасдан” хизмат қилади, дер эди. Ўша пайтда бола бўлганим учун бунинг моҳиятини англамагандим. Бугун улғайиб, бунинг мазмунини тушуниб етгандекман. 

 

Муаммо битта — назорат кучли эмас 

 

Бугун мамлакатимизда олиб борилаётган ислоҳотлар билан бир қаторда, бино ва иншоотларнинг қурилиши ҳам шиддатли тус олмоқда. Ҳатто уч-тўрт ой ичида бутун бошли “дом” қурилиб, фойдаланишга топширилган пайтлар ҳам бўляпти. Бу, албатта, яхши. Аммо мутахассисларнинг таъкидлашича, қўйилган пойдевор камида бир йил қолиб, чўкиши керак. Пойдевор ерга мустаҳкам бўлиб жойлашгунча шошиб уни кўтарадиган бўлса, бино қулаб тушиши тайин. Шу сабабли қурувчи-муҳандислар, лойиҳачилар ва ишчилар – ҳамма ўз ишини белгиланган муддатда қилса, бундай ҳолатларга дуч келмаймиз. Ғишт билан девор уриладиган бўлса, устунга боғловчи билан киришиши керак.

 

Бухорода қурилиши тугалланмаган бино қулаб тушди

 

Ижтимоий тармоқларда Бухорода қурилиши тугалланмаган бинонинг қулаб тушгани кенг муҳокамаларга сабаб бўлмоқда. Маълум бўлишича, 31 октябрь куни соат 16:03 ларда Бухоро шаҳар “Дўстлик” МФЙ Т.Фароғий кўчасида жойлашган қурилиши тугалланмаган “Когон Қурувчи монтаж” МЧЖга қарашли 3 қаватли бинонинг том қисмида қурилиш материалларининг вазндан ортиқ юкланиши натижасида бинонинг юк конструкциялари (регил плиталари) қулаган.

 

Мазкур қурилиши тугалланмаган бинода қурувчи бўлиб ишлаётган Жондор тумани “Хўжахайрон” МФЙ Хўжахайрон қишлоғида яшовчи 1973 йилда туғилган Р.К. бино қулаши оқибатида тан жароҳати олиб, Республика шошилинч тез тиббий ёрдам илмий маркази Бухоро филиалида ётқизилган.

 

Мазкур ҳолат юзасидан Қурилиш вазирлиги расмий изоҳ берди. Вазирликка кўра, 2021 йил 25 сентябрда Бухоро шаҳар Қурилиш бўлими томонидан Бухоро шаҳрининг Т.Фароғий кўчаси жойлашган “Когон қурувчи монтажчи” МЧЖга кинотеатр биноси ҳудудининг бўш ер майдонида биринчи қаватида савдо ва маиший хизмат кўрсатиш, умумий овқатланиш ҳамда юқори қаватларида меҳмонхона қурилиши учун рухсатнома берилган.

 

Мазкур рухсатнома талаблари асосида қурилиши режалаштирилган бинонинг шаҳар меъмори томонидан қизил чизиқ чегара нуқталари белгиланиб, Бухоро вилояти Қурилиш бош бошқармаси томонидан 2022 йил 11 февралда Архитектура-режалаштириш топшириғи ишлаб чиқилган. Бинонинг лойиҳа-смета ҳужжатлари “Бухара Перфеcт Прожект” МЧЖ томонидан ишлаб чиқилган ҳамда бинонинг бош режа, фасад кўринишлари Қурилиш бош бошқармаси томонидан тасдиқланган.

 

Шундан сўнг  ушбу обектнинг шаҳарсозлик меъёрий ҳужжатлари учун йиғма экспертиза хулосаси “Бахтиёр эксперт строй плюс” МЧЖ томонидан тайёрлаб берилган.

 

2022 йил 17 февралда “Когон қурувчи монтажчи” МЧЖ томонидан қилинган мурожаатга асосан ушбу объект Бухоро вилояти Қурилиш соҳасида ҳудудий назорат инспекцияси томонидан рўйхатдан ўтган. 

 

Унинг қурилиш жараёнлари ҳудудий инспекция томонидан доимий назорат қилинган бўлиб, “Шаффоф қурилиш” миллий ахборот тизими орқали буюртмачи, лойиҳачи ташкилотларига инспекциянинг электрон (ёзма) кўрсатмалари тақдим этилган.

 

Ўрганиш натижаларига кўра, етарлича мустаҳкамликка эга бўлмаган тўсин (ригелга) ортиқча юкланишни бериш эвазига рама конструкциясининг ригел қисмида бузилиш (авария) юзага келган. Қурилиш жараёнида ишлаб чиқариш технологиясига, хавфсизлик талабларига риоя қилинмаган.

 

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Бухорода қалъа деворининг бир қисми ва мактаб синфхонасининг шифти, шунингдек, Тошкент вилоятида ҳам фойдаланишга топширилганига бир йил бўлган боғча қулаб тушганди. 

 

Аммо орадан бироз вақт ўтган бўлса-да, яна шу каби ҳолатлар такрорланмоқда. Аччиқ бўлса ҳам айтамиз: биз кимнидир қурбон бўлишини кутяпмизми? 

 

Баҳринисо Мадумарова