Путин ва Байденнинг чиқишлари: ким қандай сигнал берди?
АҚШ раҳбарининг Киев ва Варшавага сафари ҳамда Россия президентининг мурожаати халқаро майдонда ҳафтанинг энг муҳим воқеаларидан бўлди.
Ҳафтанинг энг муҳим воқеаси сифатида Жозеф Байденнинг Киев ва Варшавага ташрифи ҳамда Владимир Путиннинг Россия федерал мажлисига мурожаатини кўрсатиш мумкин. Томонлар бир-бирига ўзаро сигналлар жўнатди, муҳим баёнотлар берилди ва яқин истиқболдаги ҳаракатлар қисман очиқланди.
Байденнинг Киевга ташрифи
Жозеф Байденнинг 20 февраль куни Украина пойтахтига келиши кўпчилик учун кутилмаган бўлди. АҚШ етакчиси ўз режаларини ҳатто рафиқаси билан ҳам бўлишмаган. 80 ёшга яқинлашиб қолган Байденга қойил қолмасдан иложи йўқ: бир неча соат самолётда учиб, Польша чегарасида поездда яна бир неча соат Киевга етиб келди.
Ушбу ташриф Украина учун улкан психологик ва стратегик аҳамиятга эга. Уруш авж нуқтасига чиққан бир пайтда энг муҳим иттифоқчининг келиши украиналикларга катта мотивация беради. Бу Киев бундан буён ҳам Вашингтонга суяниши мумкинлигини англатади.
Байден нутқи давомида Украинага қўшимча 500 миллион долларлик ҳарбий ёрдам пакетининг ажратилишини эълон қилди. Кейинги ҳафталар давомида Россиянинг Донбасс йўналишида ҳужумларни кучайтириши кутилмоқда, бундай шароитда украин армиясида қўшимча ўқ-дори, снаряд ва бошқа турдаги қуролларга эҳтиёж катта. Оқ уй раҳбарининг сўзларига кўра, Киевга HIMARS тизимлари учун снарядлар, танкка қарши қуроллар ва ҳаво радарлари киради. Бундан ташқари, Владимир Зеленский узоқ масофага зарба берадиган ракеталар бўйича жиддий мулоқот бўлганини очиқлади. Демак, яқин ойларда Украина анча вақтдан буён сўраб келаётган тизимларини қўлга киритиши мумкин.
Байденнинг сафаридан яна бир нарсани англаш мумкин: турли ОАВда таъкидлангандек, АҚШ Украинани қўллаб-қувватлашдан “чарчамаган”. Америка президентининг ўзи ҳам “қанча зарур бўлса, Украинани шунча қўллаб-қувватлаймиз”, деган гапи Киевга ёрдам узоқ ва тизимли давом этишини англатади.
Эътиборни тортган жиҳатлардан бири — АҚШ Байден ташрифи ҳақида Россияни огоҳлантиргани бўлди. Кейинчалик бу РФ федерал хавфсизлик хизмати раҳбари Александр Бортников томонидан тасдиқланди. Бу нуқта нимаси билан муҳим? Йирик давлатлар эскалацияни кучайтириш ва можарони глобал миқиёсга олиб чиқишдан манфаатдор эмас. Шу сабабли турли кутилмаган “сюрпризлар”ни олдини олиш учун Вашингтон Москвани олдиндан огоҳлантирди. Бортниковнинг “биз бундан хабардормиз, аммо хавфсизлик кафолатини бермаганмиз”, – деган баёноти ички аудиторияни тинчлантириш учун берилгани аниқ.
Путиннинг мурожаати: уруш, Ғарбга айбловлар ва барқарорликни кўрсатишга уринишлар
Кеча Владимир Путиннинг РФ федерал мажлисига йўллаган мурожаати ҳам кўпчиликда қизиқиш уйғотди. Танланган сана рамзий аҳамиятга эга: ўтган йили айнан шу куни Россия Украина шарқидаги “ДХР” ва “ЛХР” мустақиллигини тан олган ва урушга катта қадам ташланганди.
Кутилганидек, асосий мавзу “махсус ҳарбий амалиёт” бўлди. Путин Россияни жанг майдонида енгиб бўлмаслигини таъкидлади. Шунингдек, у қўшиб олинган янги ҳудудларда Россия билан боғловчи инфратузилмалар яратилишини эълон қилди.
Жаноб Путин “янги субъектлар”да яшаётган аҳолига миннатдорчилик билдирган бир пайтда Россия кучлари Херсон марказига зарба берди (РФ позициясига кўра, Херсон Украина назоратидаги “Россия ҳудуди” ҳисобланади).
Бундан ташқари, анъанавий равишда мавжуд вазиятда Ғарб давлатлари айбланди. Путиннинг иддаосига кўра, Москва узоқ йиллар давомида ЕИ ва АҚШ учун мулоқотга очиқ бўлган ва умумий хавфсизлик тизимини ишлаб чиқишни таклиф қилган.
“Урушни Ғарб бошлади, Россия эса уни тўхтатиш учун кучдан фойдаланмоқда”, – деди РФ раҳбари.
Яна бир муҳим баёнот қуроллар назорати бўйича бўлди. Путин Россиянинг Стратегик ҳужумкор қуроллар бўйича келишувдан чиқишини эълон қилди. Бу глобал барқарорлик учун катта йўқотиш; келишув энг йирик ядро арсеналига эга икки давлат — АҚШ ва Россияга бир-бирининг ҳаракатларини қисман бўлса-да, назорат қилиш имконини берарди. Мурожаат арафасида Путиннинг нутқига айрим ўзгартиришлар киритилгани айтилганди. Катта эҳтимол билан бу юқоридаги шартномадан чиқиш бўйича баёнот бўлгани тахмин қилинмоқда.
РФ президенти нутқи давомида “махсус ҳарбий амалиёт” зонасидаги ҳарбийлар катта босим остида эканлиги, шунинг учун уларга йил давомида 14 кунлик таътил бериш кераклигини қайд этди. Бу Россиянинг узоқ муддатли тўқнашувга тайёрланаётганини ва у бир неча йилларга чўзилиши эҳтимолини англатади.
Байденнинг Варшавага сафари: Путин айбловларига берилган жавоблар
21 февраль куни Киевдан Варшавага борган Жозеф Байден бир қатор муҳим баёнотларни берди.
“Уруш бошлангандан бир йил ўтиб Киев оёқда мустаҳкам турибди. Россия президенти украиналиклар ва Украинага тўғри баҳо бера олмади. Украина ҳеч қачон Путин учун ғалаба бўлмайди”, – деган АҚШ етакчиси.
Бундан ташқари, у Россия халқига мурожаат қилиб, АҚШ ва Европада РФни парчалаб ташлаш режалари йўқлигини таъкидлади.
“Путин бугун айтганидек, Россияга ҳужум қилиш ва эгалашни режалаштирмаяпмиз. Биз тинчликда яшашни истаймиз, биз сизга душман эмасмиз”, — деб қайд этган Байден.
Оқ уй раҳбари Украинани қўллаб-қувватлаш давом этишини яна бир бор эслатиб ўтган. Шу билан бирга, ўртага эркинлик тикилганини ва украиналикларнинг ўз ватанига муҳаббати ғалаба қозонишини айтиб ўтди.
