Мия қандай маҳсулотлардан озуқа олади?
Уни тўғри "овқатлантириш" жуда муҳим.
Сабзи кўриш қобилиятини яхшилашга ёрдам беради, калсийга бой сут маҳсулотлари эса суякларга фойдали эканлигини ҳамма эшитган. Аммо мия-чи? У нимадан озиқланади?
Мутахассисларнинг таъкидлашича, мияни озиқлантириш - бу ўсиш ва ривожланишнинг калитидир. Неврологлар нуқтаи назаридан, озиқ-овқат мия саломатлиги учун жуда муҳим, чунки у том маънода озуқа моддалари билан озиқланади.
Инсон қариган сари мия турли хил озиқ моддаларга муҳтож бўлади ва болалик миянинг ўсиши, ривожланиши ва саломатлиги учун айниқса муҳим давр ҳисобланади. Ҳатто ҳаётнинг дастлабки бир неча йилларида ҳам мия ҳақиқатан ёруғлик тезлигида нейронларни ўстиради. Боланинг мия ҳужайралари Сомон йўлидаги юлдузларга қараганда кўпроқ бўлади.
Умуман олганда, олимлар мия саломатлигининнг калити бўлган 45 га яқин озуқа моддаларини аниқладилар, жумладан, оқсил, рух, темир, холин, фолат, ёд, А витамини, Д витамини, Б6 витамини, Б12 витамини ва омега-3 ёғ кислоталари. Қуйида санаб ўтилганлардан ташқари, менюга жўхори, ёнғоқ, ситрус мевалари, ловия ва турли рангдаги сабзавотларни қўшиш керак.
Озиқ-овқат: резаворлар
НЕГА БУ МУҲИМ: Ҳатто арзон ва оддий резаворлар, масалан, кўкатлар С витаминига бой ва кўпчилик бу озуқани иммунитет тизими билан боғлашса-да, мия ҳам бунга муҳтож. Олимларнинг айтишича, С витамини антиоксидант бўлиб, у ДНК ва ҳужайраларга зарар етказадиган табиий равишда пайдо бўлган эркин радикалларни зарарсизлантиришда муҳим рол ўйнайди.
Бу асаб тизимида сигналларни узатиш учун ишлатиладиган кимёвий моддалар - нейротрансмиттерларнинг шаклланиши учун ҳам муҳимдир. С витамини етарли бўлмаса, кўплаб тана тўқималарининг, шу жумладан, миянинг яхлитлиги заифлаша бошлайди.
БОЛАЛАРГА УЛАРНИ ҚАНДАЙ ЕДИРИШ МУМКИН?
Шифокорлар резаворларни ёгуртга ёки ҳатто қора шоколадга қўшиб беришни тавсия қилади. Шунингдек, резаворларни музлатиб, озгина лимон шарбати ва чинор сиропига аралаштириш ҳам мумкин.
Мева: олхўри
НЕГА МУҲИМ: Янги ёки қуритилган олхўри кайфиятни тартибга солишга ёрдам берадиган нейротрансмиттер серотонин билан боғлиқ бўлган муҳим аминокислота триптофаннинг ажойиб манбаидир. Бола миясини триптофан билан таъминлаш, миямиз дам олаётган ва тикланаётган тунда ухлашига ёрдам беради. Чиа уруғлари ва қора шоколад таркибидаги хом какао таркибида ҳам триптофан мавжуд.
Болаларнинг тушлик қутисида олма, бутун олхўри, ўрик, майдаланган ерёнғоқ бўлиши фойдадан ҳоли эмас. Шифокорларнинг таъкидлашича, агар болаларнинг мия соғлиғи учун зарур бўлган битта озиқ-овқат бўлса, у қуюқ баргли кўкатлардир. Аммо аксарият болалар уларни емайдилар. Шунинг учун уларни ясси нон, тартлет, латте ёки шўрвага солиб бериш мумкин.
Озиқ-овқат: балиқ
НЕГА МУҲИМ: Инсон миясининг ярмидан кўпи ёғдан иборат, яъни липидлар неврологик саломатликда рол ўйнаши мумкин. Аммо қандай ёғларни истеъмол қилишингиз муҳим. Мисол учун, ДҲА (докосаҳексаеноик кислота) деб номланувчи омега-3 ёғларининг бир тури нерв ҳужайраларини тиклашда айни муддаодир.
Шифокорларнинг фикрича, бу ҳужайралар миянинг соғлом ўсиши ва ривожланиши, шунингдек, ўрганиш кўникмалари учун жавобгардир. ДҲАга энг бой балиқлардан баъзилари лосос, скумбрия, ҳамси, сардаля ва селд балиғи бўлиб, уларни СМАШ қисқартмаси билан осонгина эслаб қолса бўлади. Болаларга эса тез-тез қадоқланган "балиқ таёқчалари"ни бериб туриш керак.
Мутахассисларнинг фикрича, овқатланиш борасида ота-оналар фарзандлари учун энг яхши ўрнакдир. Болалар ота-оналарига қараб, улардан ўрганишади. Агар сиз болаларингиз мияни соғломлаштирадиган тарзда овқатланишини истасангиз, сиз ҳам уларни истеъмол қилишингиз керак.
