АҚШ Эрон нефтининг денгиздаги савдосига 30 кунлик рухсат берди
Бу чоралар АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши ҳарбий ҳаракатлари ортидан кескин ошган нефть нархларини пасайтиришга қаратилган.
Reuters агентлиги эълон қилинган ҳужжатларга таяниб, АҚШ ҳукумати Эрон нефтини денгизда сотиб олишга қўйилган санкцияларни 30 кун муддатга вақтинча юмшатгани ҳақида хабар берди.
"Бу чоралар АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши ҳарбий ҳаракатлари ортидан кескин ошган нефть нархларини пасайтиришга қаратилган", деб ёзмоқда агентлик.
АҚШ Молия вазири Скотт Бессентнинг маълум қилишича, мазкур қарор глобал бозорга тахминан 140 миллион баррель нефть чиқарилишига имкон бериб, энергия таъминотидаги босимни камайтиради.
Оқ уйда нефть нархларининг ошиши ички бозорда бизнес ва истеъмолчиларга салбий таъсир кўрсатиши мумкинлигидан хавотир кучайган. Айниқса, ноябрь ойида бўлиб ўтадиган сайловлар арафасида президент Доналд Трампнинг партиядошлари Конгрессдаги назоратни сақлаб қолишга интилмоқда.
АҚШ Молия вазирлиги сайтида эълон қилинган лицензияга кўра, зарурат туғилганда Эрон нефтини сотиш ёки етказиб бериш жараёнини охиригача бажариш учун учун уни АҚШга импорт қилишга рухсат берилади.
АҚШ 1979 йилдаги инқилобдан кейин жорий этилган санкциялар сабаб Эрон нефтини деярли импорт қилмаган. Шу боис, ушбу рухсат амалда АҚШга Эрон нефти кириб келишига олиб келадими-йўқми — ҳозирча аниқ эмас.
Лицензия Куба, Шимолий Корея ва Қрим ҳудудларига татбиқ этилмайди ва 19 апрелгача амал қилади.
Мазкур қарор Эрон нефтининг энг йирик харидори ҳисобланган Хитой учун ҳам фойдали бўлиши кутилмоқда. Энергетика вазири Крис Райтнинг айтишича, нефть Осиёга 3–4 кун ичида етиб бориб, кейинги бир ярим ой давомида қайта ишланиб бозорга чиқарилиши мумкин.
Сўнгги икки ҳафтадан ортиқ вақт ичида АҚШ учинчи бор рақиб давлатлар нефтига нисбатан санкцияларни вақтинча юмшатди. Бу чоралар нархи баррелига 100 доллардан ошиб, 2022 йилдан буён энг юқори даражага етган нефть нархларини пасайтиришга қаратилган.
Аввалроқ АҚШ Россия нефтига нисбатан чекловларни енгиллаштирган, шунингдек, жума куни кемаларга юкланган Эрон хом нефти ва нефть маҳсулотларини сотишга рухсат берувчи умумий лицензия чиқарган.
“Аслида, биз нархларни пасайтириш учун Эрон нефтидан фойдаланамиз ва шу билан бирга “Эпик ғазаб” операциясини давом эттирамиз”, — деди Бессент.
Унинг аввал Fox Business телеканалига берган интервьюсига кўра, мазкур чоралар 10–14 кун давомида нефть нархларини барқарор ушлаб туришга ёрдам бериши мумкин.
Шу билан бирга, АҚШ Эроннинг ушбу савдолардан тушадиган даромадга тўлиқ киришини чеклаш ва унинг халқаро молиявий тизимга чиқиш имкониятларини қисқартириш сиёсатини давом эттиради.
28 февралдан буён давом этаётган ҳарбий ҳаракатлар фонида нефть нархи қарийб 50 фоизга ошди. Теҳрон бунга жавобан Исроил ва Форс кўрфази ҳудудларидаги АҚШ базаларига зарбалар берди.
Ҳудуддаги муҳим энергетика инфратузилмалари ҳужумга учраган, шунингдек, Эрон дунё нефти ва суюлтирилган газининг қарийб 20 фоизи ўтадиган Ҳормуз бўғозини амалда ёпган.
Нархларни пасайтириш мақсадида АҚШ яна бир қатор чораларни ҳам эълон қилган. Хусусан, “Жонес Act” қонунининг 60 кунлик вақтинчалик бекор қилиниши хорижий кемаларга АҚШ портлари ўртасида ёқилғи ва бошқа юкларни ташишга рухсат беради.
Obsidian Risk Advisors компанияси вакили Брент Эриксон фикрича, Ҳормуз бўғози очилмагунча бу чоралар сезиларли таъсир кўрсатмайди.
“Уруш ҳолатидаги давлатга нисбатан санкцияларни юмшатиш — иқтисодий воситалар камайиб бораётганидан далолат беради. Бу шуни англатадики, мавжуд вариантлар чекланиб бормоқда”, — деди у.
АҚШ аввал ҳам денгизда қолиб кетган Россия нефтини сотиш учун 30 кунлик рухсат берган, 5 март куни эса Ҳиндистон учун алоҳида лицензия чиқарган эди.
“Демократияни ҳимоя қилиш жамғармаси” ташкилоти раҳбари Марк Дубовитз эса қарорни қўллаб-қувватлаб, уни “режимга қарши курашда муҳим ва оқилона қадам” деб баҳолади.
