Россия Фанлар академияси Сибир дарёларининг бир қисмини Марказий Осиёга йўналтириш имкониятларини ўрганиш бўйича замонавий лойиҳанинг илмий асосларини тадқиқ этишни режалаштирмоқда. Мазкур концепция Об дарёсидан Ўзбекистонга ёпиқ сув қувури қурилишини назарда тутади.
РБК хабарига кўра, академиянинг Ер фанлари бўлими Илмий кенгаши октябрь ойида бўлиб ўтган йиғилишда ушбу йўналишни расмий тадқиқот режасига киритиш ва лойиҳа бўйича илмий молиялаштиришни Фан ва олий таълим вазирлигига тавсия этиш тўғрисида қарор қабул қилган.
Дастлабки ҳисоб-китобларга кўра, қувур линияларини қуриш қиймати 100 миллиард доллардан ошиши, асосий инфратузилмани барпо этиш эса камида 10 йил давом этиши мумкин. Жорий контсепция 1970–1980 йиллардаги очиқ канал лойиҳасидан фарқли равишда, узунлиги 2000 километрдан ошадиган, йиллик 5,5 миллиард куб метргача сув етказиб беришга қодир бўлган, кейинчалик кенгайтириш имконига эга еттита йирик қувур тизимини ўз ичига олади.
Олимлар лойиҳанинг экологик, гидрологик ва ижтимоий-иқтисодий таъсирларини чуқур ўрганишни режалаштирмоқда. Хусусан, ҳавзалараро сув ўтказмаларининг экотизимларга таъсири, минтақа давлатлари учун стратегик аҳамияти ва сув тақчиллигини юмшатишдаги ўрни баҳоланади.
Марказий Осиёда сув ва энергия етишмовчилиги кучайиб бораётгани, чўлланиш жараёни тезлашаётгани, қишлоқ хўжалиги учун сув таъминотининг ёмонлашаётгани таъкидланган. Россия Фанлар академиясига кўра, Сибир дарёси оқимининг йилига 20–70 куб километргача бўлган кичик қисмидан фойдаланиш назарий жиҳатдан минтақадаги сув танқислигини камайтиришга ёрдам бериши, ҳатто айрим иқлим жараёнларига таъсир кўрсатиши мумкин.
Маълумот учун, СССР даврида шунга ўхшаш лойиҳа қарийб 20 йил давомида ишлаб чиқилиб, 1986 йилда расман тўхтатилган эди. Мустақиллик йилларида ҳам ушбу мавзу вақти-вақти билан муҳокама қилиниб келади. Мутахассисларнинг фикрича, лойиҳа минтақа учун стратегик аҳамиятга эга бўлиши мумкин, бироқ айрим экспертлар аввало мавжуд сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш самарадорлигини ошириш зарурлигини таъкидламоқда.