Inson tanasida qadimgi ajdodlarining virusi mavjud
Inson genomining taxminan 8 foizi bir vaqtlar ajdodlari tanasiga kirgan qadimgi viruslarning qoldiqlari.
Yangi tadqiqotga ko‘ra, qadimgi virusli epidemiyalarning qoldiqlari bizning genomlarimizga kiritilgan virusli DNK ketma-ketligi ko‘rinishida sog‘lom odamlarda hali ham faoldir. Ular millionlab yillar oldin insonning qadimgi ajdodlari azob chekkan kasalliklarning natijasidir. Va bu viruslar ko‘payish usuli tufayli inson genomining bir qismiga aylangan. Inson genomidagi viruslarning faol genlari o‘z genomlarini provirus shaklida xos hujayralariga kiritadilar. Hozirgi vaqtda odamlarda 30 ga yaqin turli xil endogen retroviruslar mavjud, ya’ni inson genomida 60 mingdan ortiq proviruslar mavjud. Ushbu proviruslar evolyusiya jarayonida insoniyat boshdan kechirgan ko‘plab pandemiyalarning uzoq hikoyasini aytib berishi mumkin.
Olimlar genetik materialni turli organlar va tananing qismlaridan olingan 14 000 dan ortiq to‘qimalar namunalarini o‘z ichiga olgan ma’lumotlar bazasida tahlil qildi. Ular inson genomidagi har bir HML-2 provirusiga mos keladigan ketma-ketlikni qidirgan va hali ham faol bo‘lgan 37 xil HML-2 proviruslarini topgan. Tahlil qilingan 54 ta to‘qima namunalarida ushbu proviruslarning bir yoki bir nechta faolligi bor edi. Bundan tashqari, barcha to‘qimalar namunalarida virusli oqsillarni ishlab chiqarish qobiliyatiga ega bo‘lgan kamida bitta provirusning genetik materiali mavjud edi.
HERV viruslarining salomatlikni saqlash va kasalliklarning rivojlanishidagi roli
Inson genomida minglab qadimiy viruslar mavjudligi va hatto oqsillarni ishlab chiqarishi olimlarda katta qiziqish uyg‘otmoqda, ayniqsa ularga o‘xshash va shu kungacha faol bo‘lgan viruslar ko‘krak saratoni kabi kasalliklarni keltirib chiqarishi mumkin. Olimlar saraton hujayralarida HML-2 viruslariga o‘xshash zarrachalarni topdilar va ta’sirlangan to‘qimalarda HERV genetik materialining mavjudligi amiotrofik lateral skleroz, ko‘p skleroz va hatto shizofreniya kabi kasalliklarning rivojlanishi bilan bog‘liq. Shuningdek, tadqiqotlar HERV genlari hatto sog‘lom to‘qimalarda ham mavjudligini ko‘rsatadi. Bu shuni anglatadiki, HERV RNKning mavjudligi virusni ma’lum bir kasallikning rivojlanishiga bog‘lash uchun yetarli bo‘lmasligi mumkin.
