Vaʼda qilingan inqiroz qani?
Yevropada kuzatilayotgan energetik inqiroz natijasida og‘ir sanoatda ishlab chiqarish pasaydi. Ayrim tahlilchilar YEIga yirik iqtisodiy inqirozni “vaʼda qilgandi”. Ammo so‘nggi maʼlumotlar bu prognozlarni oqlamadi.
So‘nggi 50 yilda kuzatilmagan energetik inqirozga qaramay, Yevropada sanoat ishlab chiqarishi o‘sishda davom etmoqda. Vaʼda qilingan inqiroz qani?
So‘nggi vaqtlarda turli OAVda YEIda ishlab chiqarish keskin pasaygani to‘g‘risida xabarlar ko‘paygandi. To‘g‘ri, turli tarmoq korxonalari yopilgani rost, ammo bu umumiy balansga taʼsir ko‘rsatgani yo‘q. Bir necha oy davomida ayrim kompaniyalar yopilganiga qaramay, boshqa yangilari ochilishda davom etdi. Bu yerda umumiy vaziyat va strukturani tushunish muhim.
2022 yilda eng ko‘p zarar Yevropa kimyo sanoatiga yetkazilgan. U yil davomida 15 foizga pasaydi (oxirgi 30 yildagi eng yirik inqiroz). Metallurgiya tarmog‘i 6,4 foizga qulagan. Xususan, temir qazib olish 12,6 foizga pasaygan.
Neft va gaz qazib olish 7,6 foizga kamaydi. Boshqa nometallurgiya minerallar qazib olish esa 4,4 foizga pasaygan. Ammo neft-gaz tarmog‘iga xizmat ko‘rsatish 15 foizga o‘sdi.
Qog‘oz va qog‘oz mahsulotlarini ishlab chiqarish 6,8 foizga kamaydi. Bu ko‘rsatkich yog‘och sanoatida minus 5 foizni va rezina ishlab chiqarishda minus 3,7 foizni tashkil etdi.
O‘sish, asosan, ilmiy tarmoqlarda kuzatilgan. Ishlab chiqarish shu yo‘nalishga qarab keskin siljigan. Masalan, farmatsevtika fantastik o‘sish qayd etgan — 33 foiz. Bu tarixda kuzatilmagan holat. Kompyuter va aloqa vositalarini ishlab chiqarish 18 foizga ko‘paygan.
Avtomobil va mashinasozlik tarmoqlarida ham rivojlanish kuzatilgan. Jumladan, avtotransport vositalari, tirkama va yarim tirkamalarni ishlab chiqarish 12 foizga oshgan.
Bundan shunday xulosaga kelish mumkinki, iqtisodiyotning yangi tarmoqlari keskin o‘sishni qayd etmoqda. Past marjinalli tarmoqlarda esa, aksincha, pasayish davom etmoqda.
