Mamlakatlar nomi nega o‘zgaradi?
Tarixda ayrim davlatlar siyosiy, diniy yoki boshqa sabablarga ko‘ra o‘z nomini o‘zgartirgan.
O‘tgan hafta Hindistonda bo‘lib o‘tgan G20 sammitidan so‘ng mezbon mamlakat rasmiy nomi o‘zgarishi haqida xabarlar tarqala boshladi. Gap shundaki, sammit mehmonlari tantanali bazmga Hindiston emas, balki Bharat nomidan taklifnoma olgan.
OAV qo‘liga tushgan hujjatda Draupadi Murmu "Bharat prezidenti" sifatida taklifnomani imzolagan.
Aslida “Hindiston” mamlakatning eng ommalashgan va keng tarqalgan nomi bo‘lsada, rasmiylar va aholi o‘z vatanini "Bharat" deb ataydi.
Bharat so‘zi sanskrit tilida 2000 yil avval yozilgan muqaddas yozuvlarda uchraydi. Bu nom butun Hindistonni birlashtirgan qirollardan birining ismi bilan aloqador ekani aytiladi.
Modi hukumati Boburiylar imperiyasi va mustamlakachilik davriga oid ayrim shaharlar nomlarini o‘zgartirgan. Tanqidchilar bu harakatda mamlakat tarixidagi mustamlakachilik va 300 yillik musulmon mo‘g‘ullar boshqaruvi izlarini yo‘q qilishga intilishni ko‘rmoqda. Mahalliy muxolifat ham bu harakatga qarshi chiqmoqda.
Ayrim nomdor siyosatchilar esa rasmiy nom sifatida ikkala atamadan teng foydalanish tarafdori.
Umuman olganda, davlatlarning siyosiy, diniy yoki boshqa sabablarga ko‘ra o‘z nomini o‘zgartirish holatlari uchrab turadi.
Masalan, Turkiya Türkiye‘ga aylandi.
2022 yilda Turkiya prezidenti Rajab Toyib Erdo‘g‘on BMTdan mamlakat nomi yozilishini Türkiye deb o‘zgartirishni so‘radi. Uning fikricha, bu so‘z turk millatining madaniy qadriyatlari va sivilizatsiyasini yaxshiroq ifodalaydi.
OAV esa Turkiya hukumati shu yo‘l bilan ingliz tulida kurka maʼnosini anglatuvchi turkey so‘zi bilan shakldoshlikdan qochmoqchi bo‘lganini aytmoqda.
Chexiya Respublikasi qanday qilib Chexiyaga aylandi?
"Chexiya Respublikasi" mamlakatning rasmiy nomi bo‘lib qolayotgan bo‘lsada, hukumat uni “Chexiya” deb yuritishni afzal ko‘rmoqda. Hukumat fikricha, bu davlatning xalqaro tadbirlar, jumladan sport musobaqalari, turizm va marketing kampaniyalarida taniqliligini oshiradi.
2019 yilda mamlakat prezident Milosh Zeman "Men Chexiya so‘zi Chexiya Respublikasi deyishdan qisqaroq va jarangdorroq bo‘lgani uchun shu atamadan foydalanaman", - deb aytgan edi.
Gollandiya nega Niderlandiyaga o‘zgardi?
2020 yil yanvarida Niderlandiya rebrending bo‘yicha reklama kampaniyasi doirasida Gollandiya nomidan voz kechdi. Hukumat "Niderlandiya" nomi ochiq, zamonaviy, inklyuziv mamlakatga ko‘proq yarashadi, degan qarorga keldi.
Shimoliy Makedoniyaga aylangan Makedoniya
2019 yilda Makedoniya Respublikasi rasman Shimoliy Makedoniya deb atala boshladi. Davlat nomini o‘zgartirishga Gretsiya bilan siyosiy bahs sabab bo‘lgan. Chunki Gretsiya qo‘shnisi qadimiy viloyat nomi bilan bir xil atalishidan norozi bo‘lgan.
