Yer sayyorasida harorat nega ko‘tarilib bormoqda?

 

Dunyo olimlarini xavotirga solayotgan narsa sayyoradagi haroratning yuqori darajasidir. 2023 yilda o‘rtacha global harorat sanoatdan oldingi darajadan kamida 1,5 s yuqori bo‘ldi. 2023 yil hozircha rekord darajadagi eng issiq yil sifatida qayd etilgan, ammo 2024 yil yana-da issiqroq bo‘lishi mumkin.

 

Sentyabr oyidagi rekord haroratlar dunyoning ko‘p qismida yozgi ekstremal ob-havo hodisalaridan keyin paydo bo‘ldi. Yuz berayotgan suv toshqinlari ham jazirama to‘lqinlar oqibatidir.

 

Antarktika muzlari aqlni hayratda qoldiradigan darajada erib bormoqda, deydi mutaxassislar.

 

Birlashgan Millatlar Tashkiloti isishmi sekinlashtirish uchun o‘zgarishlarni talab qilmoqda.

 

Siyosiy yetakchilar 2015 yil dekabr oyida Parijda yig‘ilishganida global haroratning uzoq muddatli o‘sishini 1,5 s dan past darajada ushlab turish uchun barcha saʼy-harakatlarni amalga oshirish to‘g‘risida kelishuv imzoladilar.

 

O‘shandan beri cheklov qayta-qayta buzildi. Harorat anomaliyalarini qo‘zg‘atuvchi muhim omillardan biri bu El-Nino sharoitlarining boshlanishi. 2016 yilda kuchli El-Nino hodisasi - global haroratni oshirish tendensiyasiga taʼsir qildi.

 

Bu yil jahon okeanlarida ham g‘ayrioddiy yuqori harorat kuzatilmoqda va bu o‘z navbatida atmosferaga qo‘shimcha issiqlik chiqarmoqda.

 

Shimoliy yarimsharda kuz va qishda tabiiy ravishda salqin bo‘lsada, sanoatdan oldingi davrdagi katta harorat farqlari saqlanib qolishi mumkin, ayniqsa El-Nino hodisasi joriy yilning oxirida yoki keyingi yil boshida cho‘qqiga chiqadi.

 

Tadqiqotchilarning fikriga ko‘ra, davom etayotgan yuqori harorat anomaliyalari noyabr oyida Dubayda o‘tkaziladigan COP28 iqlim sammitida yig‘iladigan siyosiy liderlar uchun uyg‘onish qo‘ng‘irog‘i bo‘lishi kerak.

 

Emissiya bo‘yicha uzoq muddatli chora ko‘rish kerak.

 

Birlashgan Millatlar Tashkiloti iqlim bo‘yicha harakatni tezlashtirish uchun emissiyalarni kamaytirishning samarali variantlari sifatida qayta tiklanadigan energiya va elektr transport vositalariga o‘tishni taʼkidladi.

 

BMTning iqlim bo‘yicha organi o‘n yil ichida chiqindilarni ikki baravar kamaytirish va shundan keyingina nolga erishish mumkinligini aytdi.

 

Aks holda ekstremal ob-havo hodisalari Yevropadagi jazirama to‘lqinlari, Liviyadagi haddan tashqari ko‘p yog‘ingarchilik kabi iqlim o‘zgarishining oqibatlari har bir jabhada namoyon bo‘ladi.