Ekologiya vazirligi Murod Nazarov kompaniyalari faoliyatini tekshirishga chaqirdi
“Nazarov har qanday yo‘l bilan daraxt kesish bo‘yicha turli “usullar” qo‘llanilayotganini tilga oldi. Uning daraxt kesishda qo‘llayotgan yondashuvlarini atroflicha tekshirish lozim. Ushbu o‘rganish natijalari uning oldingi faoliyati yuzasidan tegishli xulosalar chiqarish imkonini beradi”, - deyiladi vazirlik munosabatida.
Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi Savdo-sanoat palatasining ochiq muloqotida tadbirkor Murad Nazarov tomonidan daraxt kesishga joriy etilgan moratoriy o‘rniga kompensatsion ekish va “daraxtlar banki” tizimini joriy etish taklifi bilan tanishdi.
Taʼkidlanishicha, O‘zbekiston dengiz va okeanlarga chiqish imkoniyatiga ega bo‘lmagan mamlakat sifatida kislorod manbalari va karbonat angidridni yutish imkoniyatidan mahrum. Shu bilan birga, hududning 60 foizdan ortig‘i cho‘l va yarim cho‘llardan iborat bo‘lib, iqlim o‘zgarishlariga nisbatan juda zaif hisoblanadi.
Shuningdek, Markaziy Osiyo mintaqasida iqlim isishi global o‘rtacha ko‘rsatkichlardan ikki baravar tezroq ketmoqda.
“Shunday sharoitda yashil hududlar ekologik muvozanatni saqlashda hayotiy ahamiyatga ega bo‘lib, daraxt kesishga qarshi moratoriy aynan shu maqsadni ko‘zlagan”, deyiladi munosabatda.
Vazirlikka ko‘ra, taklif qilinayotgan kompensatsion ekishlar va “daraxtlar banki” mavjud moratoriyga sabablar tufayli to‘liq alternativ bo‘la olmaydi.
Yaʼni voyaga yetgan daraxtni hech qanday ko‘chat to‘liq almashtira olmaydi. yevropa atrof-muhit agentligi maʼlumotlariga ko‘ra, bitta daraxt yiliga 21 kg So₂ ni yutadi. Birorta ham ko‘chat bu funksiyani o‘n yillab yillar davomida bajara olmaydi.
“Daraxtlar banki” amaliyoti sunʼiy ravishda korrupsiya va spekulyatsiyalarni yuzaga keltirishi mumkin. Human Rights Vatchʼning "Vild Money" tadqiqotiga ko‘ra, ayrim mamlakatlarda kompensatsion ekinlar noqonuniy daraxt kesishni yashirishga xizmat qilmoqda. O‘zbekistonda esa kompensatsion ekinlar — mavjud maʼmuriy yoki jinoiy javobgarliklarga qo‘shimcha choradir, lekin muqobil emas.
“Afsuski, ayrim qurilish sohasi vakillari ekologik qonunchilikni chetlab o‘tish uchun kinoya bilan aytganda “ijodkorona” yondashuvlarni qo‘llamoqda.
Masalan, daraxtlarni sunʼiy quritish orqali keyin ularni qonuniy tarzda kesishga urinish — bunday amaliyotlarning yaqqol misolidir.
Mavjud moratoriyani qayta ko‘rib chiqishga urinish, ayniqsa, kompaniyalar o‘z faoliyatiga ESG tamoyillarini joriy etishga intilayotgan, shuningdek, mamlakatda 2025 yil “Atrof-muhitni asrash va ʼyashilʼ iqtisodiyot yili” deb eʼlon qilingan bir paytda, afsus bilan qarshi olinadi.
O‘z chiqishida janob Nazarov har qanday yo‘l bilan daraxt kesish bo‘yicha turli “usullar” qo‘llanilayotganini tilga oldi. Shu munosabat bilan, Vazirlik uning daraxt kesishda qo‘llayotgan yondashuvlarini atroflicha tekshirish uchun huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan to‘liq taftish o‘tkazilishi zarur, deb hisoblaydi. Ushbu o‘rganish natijalari uning oldingi faoliyati yuzasidan tegishli xulosalar chiqarish imkonini beradi, deb umid qilamiz”, deyiladi vazirlik bayonotida.
