Янги коронавирус юқтирганлик ҳолатини аниқлашда серологик текширишнинг аҳамияти қандай?
COVID-19 инфекцияси, касалликнинг оғир шаклларида беморларни бирламчи босқичда текширишда молекуляр-генетик текшириш усулларидан фойдаланишга йўналтирилган. Бундай ёндашувда инфекция енгил ёки симптомларсиз кечганда беморлар тиббий ёрдамга муҳтож эмаслиги сабабли, улар аниқланмай қолади, натижада инфекция тарқалишининг дастлабки босқичида унинг ҳақиқий тарқалиш кўлами номаълумлигича қолади.
«Молекуляр-генетик усулларда», жумладан Полимераза занжир реакцияси усулида текширишда вируснинг генетик материали аниқланиб, ҳозирда организмда SARS-CoV-2 вируси мавжудлигини, «серологик текширишлар»да эса касаллик юққандан сўнг вирусга қарши ишлаб чиқилган антитаначанинг мавжудлиги, мавжуд бўлган тақдирда унинг миқдорига қараб SARS-CoV-2 вирусига қарши ҳосил бўлган иммун таначаларнинг қандай титрларда ва қанча муддатда сақланаётганлигини аниқлаш имконини беради.
«Серологик текширишлар» — бу қон зардобида антитаначани аниқлаш мақсадида таҳлил ўтказишдир. «Антитанача» бу организмнинг муайян инфекцияга қарши иммун жавоб реакциясининг бир кўринишидир. COVID-19 инфекциясини келтириб чиқарувчи SARS-CoV-2 вирусига қарши антитанача, одатда касаллик юққанидан кейин дастлабки бир неча ҳафталарда аниқланади. Антитаначанинг мавжудлиги, инфекциянинг оғир, енгил ёки симптомсиз кечганлигига боғлиқ бўлмаган ҳолда SARS-CoV-2нинг одамга юққанлигини билдиради.
Ўрганилаётган популяцияда антитанача миқдорини баҳолаш орқали инфекциянинг тарқалиши кўламини аниқлаш мақсадида серопревалентлик (рреваленсе – ҳодисалар сони, масалан, маълум вақтда популяцияда касаллик ёки бошқа ҳолатлар кузатилиши) тадқиқоти ўтказилади. Ҳар қандай янги вирус, жумладан SАРС-CoV-2нинг популяцияда серопревалентликнинг дастлабки кўрсаткичларининг паст ёки умуман мавжуд эмаслиги, ушбу популяцияда аввал вирус циркуляцияси бўлмаганлигини билдиради.
Серологик текширишлар ўрганилаётган популяцияда инфекциянинг тарқалиши ёки эпидемия кўламини ретроспектив аниқлашга ёрдам беради.
Шуни алоҳида таъкидлаш зарурки, серопревалентликни текшириш орқали режали ва фаол эпидемиологик назоратда популяцияга SARS-CoV-2 юқтирганлик кўрсаткичини тўлиқ аниқлаш мумкин.
Демак, сероэпидемиологик текширишлардан COVID-19 инфекциясини тарқалганлигини баҳолаш, уни башоратлаш, эпидемиологик назоратни такомиллаштириш, эпидемияга қарши ва профилактик чора-тадбирлар ишлаб чиқиш ҳамда уларни асосли равишда амалиётга татбиқ этишда фойдаланиш мумкин.
