Кетчуп тарихи ва бугуни: у ҳақида cиз билмаган қизиқарли фактлар

 

Баъзан таомларимизнинг суюқ-қуюқлигига қараб, кетчуп ва турли помидорнинг суюқлаштирилган турларини  истеъмол қиламиз. Аслида кетчупнинг пайдо бўлиш тарихи ва унинг соғлом турмуш тарзимизга қай даражада фойдали эканлиги ҳақидаги аниқ маълумотларни билмасангиз керак.

 

Биринчи оригинал кетчуп ёки “ke-tsiap” Шарқда тайёрланган. Бу тузланган балиқ, моллюска ва зираворлардан таркиб топган аччиқ соус бўлган. 1700 йилда Англия денгизчилари уни Малайзияда топиб, Англияга олиб келадилар.

 

Кейинчалик унинг рецептида ёнғоқ, анчоус, лимон ҳам пайдо бўлди.

 

1792 йилда “Пазандаликнинг янги санъати” китобида “томат кетчупи” номли рецепт нашр қилинади, лекин уни тайёрлаш жуда  қийин бўлган. Фақатгина 1876 йилга келиб, Генри Дж. Хайнц, уни катта миқдорда ишлаб чиқара бошлади, ва қизил соус омма орасида шуҳрат қозонди.

 

Ўтган асрнинг 80-йилларида, кетчуп билан шиша банкалар ўрнига пластик бутилкаларни тўлдириш ўйлаб топилган, бу кетчупни охирги томчисигача ишлатишга имконият яратган.

 

Кетчупнинг бу қадар оммалашиши унинг антиқа таъми ва рангига ҳам боғлиқлиги амалиётда исботланган.

 

Бироқ, бу таъм ва рангнинг жозибаси инсон организими учун фойдалими ёки зарали?

 

Шифокорлар кетчупни истеъмол қилишда сурункали касалликларнинг асоратлари хавфини аниқ белгилаб бердилар. Фақат минимал миқдорда ва камдан-кам истеъмол қилинганда маҳсулот фойдали бўлиши мумкин. Махсус ҳолатларда “сос”ни абадий тарк этиш керак.

 

Помидор соусида диабетга чалинганлар учун зарарли бўлган кўп миқдорда шакар ва крахмал мавжуд. Кўпгина  кетчуп ишлаб чиқарувчи корхоналар соусга махсус ширинлик қўшиш учун маҳсулотга етарлича шакар қўшади.

 

Қандли диабет билан касалланган  одам кунига минимал  80 гр.дан  ошмаган шакар истеъмол қилиши лозим.

 

Мутаҳассислар диабетга чалинганлар менюсига ҳар қандай кетчуп турини киритишни қатъиян ман қилишади. Уни мунтазам равишда истеъмол қилиш соғлиқ учун жуда хавфлидир. Агар соғлиғингизни эътиборли бўлсангиз, помидор соусини унутишингиз керак.

 

Панкреатит - ошқозон ости безининг сурункали ёки ўткир яллиғланиши ҳисобланади. Ушбу касаллик билан оғриган беморлар кетчупдан бутунлай воз кечиши зарур.

 

Чўлпоной Аҳмедова