Буйракни ёғ босиши саратонга олиб келади — тадқиқот
Олимлар сичқонлар ва инсон тўқималари намуналари устида тадқиқотлар ўтказиб, ёғ ҳамда шакарга бой маҳсулотлар буйрак ҳужайраларига таъсир кўрсатишини аниқлади.
Калифорния университети тиббиёт мактаби олимлари буйракда ёғ тўпланиши ДНКга зарар етишига ва саратоннинг кенг тарқалган шакли — гепатоцеллюляр карциноманинг (ГЦК) ривожланишига олиб келиши мумкинлигини аниқлади. Тадқиқот натижалари Science Daily журналида эълон қилинди.
Қайд этилишича, охирги 20 йилда ГЦКга чалиниш ҳолатлари 25-30 фоизга ошган. Саратоннинг ушбу тури тарқалишига асосий сабаб буйракда ёғ тўпланишидир — ҳозирда катта ёшли америкаликларнинг 25 фоизи бундан азият чекади. Уларнинг қарийб 20 фоизида метаболик дисфункция (MASH) билан боғлиқ касалликнинг оғир шакли мавжуд.
Олимларнинг сўзларига кўра, буйракдаги ёғ касаллигининг MASH ва буйрак саратонига айланиши — бу охири ўлим билан тугайдиган ҳолатдир. Шу билан бирга, ушбу жараён молекуляр даражада кечади.
Олимлар ўз тадқиқотларини сичқонлар ва инсон тўқималари намуналари устида ўтказган. Улар ёғ ва шакарга бой маҳсулотлар MASH’нинг ривожланишига хизмат қилиши, кейинчалик у буйрак ҳужайраларидаги ДНКга таъсир кўрсатишини аниқлади.
Натижада ҳужайралар эрта қарийди, бўлиниш қобилиятини йўқотган ҳолда метаболик фаол бўлиб қолади.
Олимларнинг маълум қилишича, қариш — бу ҳужайралар стрессига нормал жавобдир, у организмга зарар етган тўқималарни қайта тикланиши учун вақт беради ва шикастланган ҳужайраларга босимнинг олдини олади. Аммо гепатоцит деб аталувчи буйрак ҳужайраларида ушбу жараён бузилади. Баъзи зарарланган гепатоцитлар эса саратон ривожланишига ҳисса қўшиши мумкин.
