Маҳсулотлар теримиз рангини ўзгартирадими?
Олимлар бу бўйича янги тадқиқот ўтказишди.
Гонконг шифокорлари яқинда ҳайратланарли ҳолатга дуч келишди: 84 ёшли бемор простата кенгайиши натижасида ёрдам сўрайди, аммо шифокорларни бемордаги яна бир аломат ҳайратда қолдиради. Беморнинг териси, шунингдек, кўзларининг оқи қўрқинчли кумуш-кулранг рангда эди. Тадқиқотлар шуни кўрсатдики, беморнинг тўқималарида кумуш заррачалари тўпланиб, унинг ташқи кўриниши илмий фантастика кинолардаги махлуқот кўринишига келиб қолган.
Бу ҳолат бундай ҳодисанинг ягона мисоли эмас. 2007 йилда америкалик Пол Карлсон кумуш эритмани истеъмол қилиш орқали синусит ва тери муаммоларини даволашга уриниб кўрганидан кейин "кўк одам" сифатида танилган. Бу каби мисоллар камдан-кам учрайдиган, аммо жуда ҳайратланарли ҳодисани кўрсатади. Бунда биз истеъмол қиладиган маҳсулотлардаги моддалар том маънода танамизга ранг беради.
Юқорида тавсифланган ҳолатлар аргирия - танадаги кумуш заррачаларининг тўпланиши билан изоҳланади. Антимикробиал хусусиятларга эга бўлган кумуш узоқ вақтдан бери тиббиётда қўлланилган, аммо уни ортиқча истеъмол қилиш терининг рангини доимий равишда ўзгартириши мумкин. Кумуш ионлари терининг қатламларига кириб боради, бу ердан уларни олиб ташлаш деярли имконсиз. Қуёш нури билан таъсир қилганда, фоторедукция деб аталадиган жараён кумуш ионларини металл бирикмаларга айлантиради, бу пигментация таъсирини кучайтиради.
Шунингдек камдан-кам бўлсада, олтин билан боғлиқ ҳодисалар ҳам бор. Чрйциас - одатда яллиғланиш ва ревматик касалликларни даволаш учун олтин препаратларини узоқ муддатли қўллаш билан юзага келадиган ҳолат. Ушбу ташхис билан оғриган беморларнинг терисида кумуш-кулранг тери ранги ҳам пайдо бўлиши мумкин.
Бироқ, кумуш ва олтин терининг ранги таъсир қилиши мумкин бўлган ягона элементлар эмас. Яхши биламизки, биз ҳар куни истеъмол қиладиган овқатларда ранг берувчи моддалар ҳам мавжуд. Танани ранглайдиган энг кенг тарқалган пигментлардан бири каротеноид, айниқса бета-каротиндир. Сабзи, қовоқ ва ширин картошкада мавжуд бўлган бу модда кўп миқдорда мунтазам истеъмол қилинганда терингизга олтин-тўқ сариқ ранг бериши мумкин.
Каротиноидлар тери остидаги ёгʼ тўқималарида тўпланади ва уларнинг пигментацияси айниқса тананинг териси нисбатан қалинроқ жойларда, масалан, қўл кафти ва оёқ тагида сезиларли. Бу таъсир тўқ сариқ нурни акс эттирувчи бета-каротиннинг молекуляр тузилиши билан изоҳланади. Тадқиқотлар шуни кўрсатадики, каротеноидлардан келиб чиққан соғлом олтин ранг кўпинча танадан кўра жозибалироқ деб ҳисобланади ва умуман олганда, терининг рангини яхшилашнинг бу усули янада фойдали ва хавфсизроқ ҳисобланади. Шу билан бирга, модерация ҳақида эслаш керак: каротеноидларни ҳаддан ташқари истеъмол қилиш терининг носоғлом сарғайишига, шунингдек, пигментни қайта ишлашга мажбур бўлган жигарнинг ҳаддан ташқари кучланишига олиб келиши мумкин.
каротеноидлардан фарқли ўлароқ, бошқа озиқ-овқат пигментлари, масалан, антосиянинлар (резаворлар ва қизил карамда мавжуд) ёки беталаинлар (лавлагида мавжуд) камдан-кам ҳолларда терида из қолдиради. Ушбу моддалар организм томонидан тезда метаболланади, аммо сийдик ёки нажасни ранглаши мумкин, бу соғлиқ учун хавф туғдирмайди.
Баъзи дори-дармонлар ва маҳсулотлардан терини бўяш ҳолатлари биз истеъмол қиладиган моддаларнинг фойдалари ва қўшимча таъсири ўртасидаги чизиқ қанчалик нозик эканлигини аниқ кўрсатиб беради. Улар бизга овқатимиз ҳақиқатан ҳам бизнинг бир бўлагимизга айланишини эслатиб туради.
Файзиева Заҳро тайёрлади
