Экология вазирлиги Мурод Назаров компаниялари фаолиятини текширишга чақирди

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги Савдо-саноат палатасининг очиқ мулоқотида тадбиркор Мурад Назаров томонидан дарахт кесишга жорий этилган мораторий ўрнига компенсацион экиш ва “дарахтлар банки” тизимини жорий этиш таклифи билан танишди.

 

Таъкидланишича, Ўзбекистон денгиз ва океанларга чиқиш имкониятига эга бўлмаган мамлакат сифатида кислород манбалари ва карбонат ангидридни ютиш имкониятидан маҳрум. Шу билан бирга, ҳудуднинг 60 фоиздан ортиғи чўл ва ярим чўллардан иборат бўлиб, иқлим ўзгаришларига нисбатан жуда заиф ҳисобланади.

 

Шунингдек, Марказий Осиё минтақасида иқлим исиши глобал ўртача кўрсаткичлардан икки баравар тезроқ кетмоқда.

 

“Шундай шароитда яшил ҳудудлар экологик мувозанатни сақлашда ҳаётий аҳамиятга эга бўлиб, дарахт кесишга қарши мораторий айнан шу мақсадни кўзлаган”, дейилади муносабатда.

 

Вазирликка кўра, таклиф қилинаётган компенсацион экишлар ва “дарахтлар банки” мавжуд мораторийга сабаблар туфайли тўлиқ альтернатив бўла олмайди.

 

Яъни вояга етган дарахтни ҳеч қандай кўчат тўлиқ алмаштира олмайди. европа атроф-муҳит агентлиги маълумотларига кўра, битта дарахт йилига 21 кг Со₂ ни ютади. Бирорта ҳам кўчат бу функцияни ўн йиллаб йиллар давомида бажара олмайди.

 

“Дарахтлар банки” амалиёти сунъий равишда коррупция ва спекуляцияларни юзага келтириши мумкин. Ҳуман Ригҳтс Ватчънинг "Вилд Моней" тадқиқотига кўра, айрим мамлакатларда компенсацион экинлар ноқонуний дарахт кесишни яширишга хизмат қилмоқда. Ўзбекистонда эса компенсацион экинлар — мавжуд маъмурий ёки жиноий жавобгарликларга қўшимча чорадир, лекин муқобил эмас.

 

“Афсуски, айрим қурилиш соҳаси вакиллари экологик қонунчиликни четлаб ўтиш учун киноя билан айтганда «ижодкорона» ёндашувларни қўлламоқда.

 

Масалан, дарахтларни сунъий қуритиш орқали кейин уларни қонуний тарзда кесишга уриниш — бундай амалиётларнинг яққол мисолидир.

 

Мавжуд мораторияни қайта кўриб чиқишга уриниш, айниқса, компаниялар ўз фаолиятига ЭСГ тамойилларини жорий этишга интилаётган, шунингдек, мамлакатда 2025 йил “Атроф-муҳитни асраш ва яшил иқтисодиёт йили” деб эълон қилинган бир пайтда, афсус билан қарши олинади.

 

Ўз чиқишида жаноб Назаров ҳар қандай йўл билан дарахт кесиш бўйича турли “усуллар” қўлланилаётганини тилга олди. Шу муносабат билан, Вазирлик унинг дарахт кесишда қўллаётган ёндашувларини атрофлича текшириш учун ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар томонидан тўлиқ тафтиш ўтказилиши зарур, деб ҳисоблайди. Ушбу ўрганиш натижалари унинг олдинги фаолияти юзасидан тегишли хулосалар чиқариш имконини беради, деб умид қиламиз”, дейилади вазирлик баёнотида.