Трамп Эрон билан вақтинчалик сулҳни узайтирди
Эрон расмийлари сулҳ узайтирилганини тан олишдан бош тортди.
АҚШ президенти Доналд Трамп Эрон билан амал қилиш муддати якунланаётган вақтинчалик сулҳни узайтириш тўғрисида қарор қабул қилди. Бу ҳақда у 21 апрель куни кечқурун маълум қилди.
Унга кўра, сулҳ Эрон ўзининг тинчлик бўйича таклифларини тақдим этмагунча ва музокаралар якунланмагунча амал қилади. Мазкур қарор Покистоннинг илтимосига биноан қабул қилинган бўлиб, бу мамлакат музокараларда воситачи сифатида қатнашмоқда.
Трамп АҚШ қуролли кучларига Эрон портлари блокадасини давом эттириш ҳамда “бошқа барча жиҳатларда ҳаракатга тайёр туриш” бўйича топшириқ берганини ҳам билдирган.
Эрон расмийлари эса сулҳ узайтирилганини тан олишдан бош тортди. Эрон парламенти раиси маслаҳатчиси Меҳди Муҳаммади Трамп қарорини “ҳеч қандай маънога эга эмас” деб баҳолади.
Унинг таъкидлашича, “мағлуб томон шарт қўя олмайди”, портлар блокадасини давом эттириш бомбардимонларга тенг ва бунга ҳарбий жавоб қайтарилиши лозим. Шунингдек, у сулҳни узайтириш АҚШ томонидан кутилмаган зарба бериш учун вақт ютиш уринишидир, деб ҳисоблашини билдириб, “Эроннинг қарши ҳужум қилиш вақти айни дамда”, деди.
Трамп баёнотидан аввал Эрон АҚШни сулҳ шартларини бузишда айблаган. Эрон ташқи ишлар вазири Аббос Ароқчи 21 апрель куни кечқурун қилган баёнотида Эрон портларининг блокадаси уруш ҳаракати эканини ва бу сулҳ режимини бузишини билдирган. У, шунингдек, савдо кемасига ҳужум қилиниши ва унинг экипажи гаровга олинганини “янада қўпол бузилиш” деб атаган.
Ароқчининг қўшимча қилишича, Эрон ўз манфаатларини ҳимоя қилиш ва босимга қарши туриш имкониятига эга.
АҚШ ва Эрон 8 апрелга ўтар кечаси тузилган икки ҳафталик сулҳ муддати тугашидан олдин музокаралар ўтказишни режалаштирган эди. Музокараларнинг биринчи босқичи 11–12 апрель кунлари Исломобод шаҳрида ўтказилган, бироқ томонлар тинчлик бўйича келишувга эриша олмаган.
Томонларнинг яна бир бор учрашуви ҳам айнан Исломободда ўтказилиши кутилган эди. Трамп 19 апрель куни АҚШ делегацияси музокараларга юборилганини маълум қилган, бироқ Эрон АҚШ ҳарбийлари портларни блокада қилаётган шароитда музокараларда қатнашишдан бош тортган.
Axios нашри хабарига кўра, 20 апрель куни кечқурун Эрон делегацияси олий раҳбар Мужтабо Хоманаий томонидан музокаралар учун рухсат олган. Шу билан бирга, Tasnim агентлиги Эрон 22 апрелга режалаштирилган музокаралардан якуний равишда воз кечганини билдирган.
АҚШ Эрон портлари блокадасини айнан сулҳ амал қилаётган даврда бошлаган. Ҳормуз бўғози даги блокада 13 апрель куни кечқурун бошланган. АҚШ ҳарбийлари Эрон юкларини ташиётган кемаларни ҳамда Эрон ҳудудий сувларига кирган кемаларни тўсиб қўйган.
Эрон расмийлари баёнотларига кўра, айнан денгиз блокадаси Теҳроннинг музокараларда иштирок этишни истамаслигининг асосий сабабларидан бири бўлган.
Вақтинчалик сулҳнинг муҳим шартларидан бири — нефть ташиш учун стратегик йўл ҳисобланган Ҳормуз бўғозини очиш эди. Теҳрон ушбу йўлни кўпчилик кемалар учун ёпиқ тутган, фақат Эрон билан боғлиқ кемаларгагина ўтишга рухсат берган.
Икки ҳафталик сулҳ давомида бўғоз тўлиқ фақат бир кун — 17 апрель куни очилган, бироқ орадан бир кун ўтиб яна аксарият кемалар учун ёпиб қўйилган.
