Тирбандлик: барчанинг “жонига теккан” муаммога ечим борми?
Сиз-у биз деярли ҳар куни дуч келадиган, баъзида ўқиш ёки ишга кечикишимизга сабаб бўладиган бу муаммони қандай ҳал қилиш мумкин?
Тирбандлик — бу биргина Ўзбекистонни эмас, балки дунёнинг катта шаҳарларини ҳам бир неча йиллардан бери қийнаб келаётган жиддий муаммо. Бунга одатда автомобиллар сонининг ортиши, транспорт инфратузилмасининг етарли эмаслиги ва иш жойлари билан турар-жойларнинг жойлашуви ўртасидаги номутаносиблик сабаб бўлади. Шунингдек, шаҳарларда аҳоли сонининг йилдан-йилга ортиб бориши ҳам тирбандликларнинг асосий сабабларидан бири.
Пулли йўллар қурилса, "пропка" бўлмайдими?
Тошкент шаҳар ҳокимлиги йўллардаги тирбандликнинг олдини олиш мақсадида 14 мингга яқин пулли автотураргоҳ қурмоқчи.
Келгусида эса жами 84 мингта паркинг майдони ташкил этилишни ҳам режалаштирмоқда.
Пойтахт ҳокимининг янги қарорида Транспорт инфратузилмасини яхшилаш, Тирбандликларни камайтириш, Жамоат транспорти ва микромобилликнинг жозибадорлигини ошириш, Ҳайдовчилар ва пиёдалар учун қулайлик яратиш кўзда тутилган.
Маълумотларга кўра, тўхташ жойлари 10 йил муддатга э-аукцион орқали ижарага қўйилади.
Парковка нархлари ҳудудга қараб 5 минг сўмдан 12 минг сўмгача бўлади.
Тўхтаб қолган "Автомобилсиз кун"
Ҳукумат топшириғига биноан, 2024 йил март ойидан бошлаб ҳар ойнинг тўртинчи чоршанба куни (агар байрам кунига тўғри келса, пайшанба куни) Тошкент шаҳрида автомобиллар ҳаракатланишини (жамоат транспортлари, махсус ва шошилинч ёрдам хизматларидан ташқари) қисқартиришга қаратилган "Автомобилсиз кун" деб эълон қилинди.
Ҳукумат топшириғига биноан, “Автомобилсиз кун” жамоатчилик лойиҳаси 2024 йилда қуйидаги кунларга тўғри келди (келмоқда):
-
24 апрель;
-
22 май;
-
26 июнь;
-
24 июль;
-
28 август;
-
25 сентябрь;
-
23 октябрь;
-
27 ноябрь;
-
25 декабрь.
“Автомобилсиз кун” жамоатчилик лойиҳасида вазирлик ва идоралар, ҳудудий ижро этувчи ҳокимият органларининг раҳбар ва масъул ходимлари иш жойига жамоат транспортида келиб, намуна кўрсатиб бориши белгиланди. Бироқ бунга айрим раҳбарларгина амал қиляпти, холос. Ҳукумат топшириғи қоғозда бору, амалда унча бажарилмаётгандек.
Таклиф ечим бўла оладими?
Аввало, жамоат транспорти тизимини такомиллаштириш, велосипедлар ҳаракати учун алоҳида йўллар яратиш каби комплекс ёндашув керак. Фуқаролар учун автомашина сотиб олишда чекловлар жорий этиш ёки кўп машинали оилалар учун қўшимча солиқ солиш орқали ҳам масалани ижобий ҳал этиш мумкин.
Бугунги “ахборотлашган жамият”да корхона ва ташкилот ходимларининг бир қисмини масофадан ишлаш режимига ўтказиш йўлларда ишга бориб-келувчилар сонининг камайишига, вақтнинг тежалиши ҳамда атмосферага чиқадиган заҳарли газлар миқдорининг пасайишига олиб келади. Худди шундай амалиётни банк, молия ва иқтисодиёт каби соҳаларда қўллаб кўриш керак.
Одатда тирбандлик куннинг маълум қисмида, хусусан, одамлар ишга ва ўқишга бориб-келадиган вақтларда кузатилади. Чунки ўқиш ва иш жойларида процесс деярли бир хил вақтда бошланиб, бир хил вақтда тугайди.
Агар ўқиш ва иш жойларига бориш ва қайтиш вақтини фақат эрталаб ёки кечқурун қилинмай, кун давомида этиб белгиланса — нисбатан ҳолатни анча енгиллаштиради. Масалан, мактаблар 8:00 да, университетлар эса 09:00 да, корхоналар эса 10:00 да бошланадиган тизим белгилаб олиниши керак.
Ўғилой ЮСУПОВА,
Ўзбекистон Миллий университети 4-босқич талабаси
