Amir Temur haqida o‘zbek tilidagi eng eski qo‘lyozma aniqlandi

 

Amir Temurning hayoti va faoliyati haqida o‘zbek tilida bitilgan eng eski qo‘lyozma aniqlandi. Bu haqda O‘zbekiston madaniy merosini saqlash, o‘rganish va ommalashtirish bo‘yicha Butunjahon jamiyati a’zosi, Tojikiston Milliy universiteti professori, filologiya fanlari doktori, navoiyshunos olim Badriddin Maqsudov ma’lum qildi.

Maqsudovning aytishicha, kitobni Amir Temur haqida yozilgan va shu paytga qadar yetib kelgan turkiy qo‘lyozmalarning hozircha eng qadimiysi deyish mumkin. Ayni paytga qadar Amir Temur haqida bitilgan turkiy asarlarning eng qadimiysi 1713-yilda yaratilgan.

Kitobning xotimasida qo‘lyozma hijriy 1027-yil rajab oyi sanasi qayd etilgan. Bu 1618-yilning iyun-iyul oylariga to‘g‘ri keladi. Bu asarning ko‘chirilgan sanasi ekanligi va asar undan ham avval yozilgan bo‘lishi mumkinligi aytilmoqda. Hozircha qo‘lyozma kimning qalamiga mansub ekani, kim tomonidan, qayerda ko‘chirilgani ma’lum emas.

 

Kitobning mundarijasi, voqealar rivoji, bayon uslubi haqida aniq fikr aytish mushkul. Bu sahifalar bir qator taniqli mutaxassislar, manbashunos olimlarga ko‘rsatildi. Ularning fikricha, qo‘lyozma Qo‘qonda ko‘chirilgan, Sharafiddin Ali Yazdiyning “Zafarnoma” yoxud Abdulloh Hotifiyning “Temurnoma” asari asosida yaratilgan bo‘lishi mumkin. Aniq xulosa esa qo‘lyozma to‘liq o‘rganib chiqilganidan keyin aytilishi qo‘shimcha qilinmoqda.

 
Dushanbedan topilgan ushbu noyob qo‘lyozma nusxasini O‘zbekistonga keltirib, taniqli tarixchi va manbashunos olimlar yordamida chuqur tadqiq etish rejalashtirilgan.