Jaloliddin Rumiyning O‘zbekistonda saqlanayotgan asarlari YUNESKO ro‘yxatiga kiritildi
YUNESKO ishlari bo‘yicha Turkiya Milliy komissiyasi 2017 yilda shunday tashabbus bilan chiqqan.
O‘zbekistondagi Jaloliddin Rumiy asarlari kulliyoti YUNESKOning Jahon xotirasi xalqaro ro‘yxatiga kiritildi.
Sharqshunoslik instituti Tarixiy hujjatlarni tadqiq qilish bo‘limi boshlig‘i Sanjar G‘ulomov xabar berishicha, jahon adabiyotining buyuk siymolaridan biri ulug‘ mutafakkir Mavlono Jaloliddin Rumiy (1207-1273) asarlari kulliyotining YUNESKOning Jahon xotirasi xalqaro ro‘yxatiga kiritilishi dunyo miqyosida katta bir voqea bo‘ldi.
“Mavlono asarlari nafaqat yuksak badiiyligi, balki ularga singdirilgan kuchli hayot falsafasi bilan ommani o‘ziga rom etib kelgan. Uning “Fihi mo fihiy” ("Ichingdagi ichingdadir"), “Mavoizi majolisi sabʼa” ("Yetti majlis mavʼizalari") va “Maktublar”i mana yaratilganiga yetti asrdan ortiq vaqt o‘tganiga qaramay, ularga bo‘lgan qiziqish ortsa ortdiki, lekin aslo susaymadi”, — dedi u.
Mutaxassisning aytishicha, Jaloliddin Rumiyning asarlari Sharqshunoslik instituti xazinasida saqlanishda davom etadi. Faqat endilikda bu YUNESKO tashkiloti homiyligida amalga oshiriladi.
2017 yilda YUNESKO ishlari bo‘yicha Turkiya Milliy komissiyasi bir tashabbus bilan chiqib, qaysi davlatlar fondlarida Rumiy asarlari mavjud bo‘lsa, shu davlatlar hamkorlikda mazkur allomaning asarlarini YUNESKOga taqdim etish g‘oyasini ilgari surgan.
“Bu masalada juda ko‘p xalqaro yig‘ilishlar o‘tkazdik. Hatto menda avval boshda "Ha, bizning xazina 2000 yildayoq Jahon xotirasi xalqaro ro‘yxatiga to‘laligicha kiritilgan bo‘lsa, institutimiz yana alohida bir necha nusxani taqdim etishi shartmas-ku", degan savol ham bor edi. Lekin bu yerda boshqa masala bor. Birinchidan, qo‘lyozmasi boru, ammo maʼlum sabab bilan YUNESKO ro‘yxatiga kirmagan fondlar ham bor. Bunaqa fondlar, albatta, YUNESKO ro‘yxatiga kirishdan juda manfaatdor”, — deya qo‘shimcha qildi G‘ulomov.
Uning qayd etishicha, ikkinchi masala juda jiddiy. Bu ham bo‘lsa, ilm-maʼrifat va madaniyat-maʼnaviyat yo‘lida davlatlarning birlasha olishi va bir yoqadan bosh chiqarib, bir allomaning ijodiga eʼtibor ko‘rsatilishi qabilida qabul qilinishi kerak.
Sanjar G‘ulomovning aytishicha, Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti rahbariyatiga institut fondidagi Rumiy asarlari kulliyoti YUNESKOning Jahon xotirasi xalqaro reyestriga qayd etilganini tasdiqlovchi sertifikat ham berilgan.
“Mavlono Rumiy asarlarini saqlash yoki ilmiy restavratsiya masalalalarida albatta YUNESKO birinchi yordamini ko‘rsatadi va bu shunisi bilan ahamiyatli”, — dedi mutaxassis.
