Uy sotib olayotganlar uchun muhim eslatma
Uy-joy qurilishida eskrou hisobi tizimi joriy etilishi sohada qanday o‘zgarishlarga sabab bo‘ladi?
2025-yil 1-iyuldan boshlab, Prezident farmoniga binoan O‘zbekistonda uy-joy qurilishida eskrou hisobi tizimi joriy etiladi. (https://lex.uz/uz/docs/7353734) Bu tizimning maqsadi – xaridorlarni vijdonsiz quruvchilardan himoya qilish va bozorni tartibga solish. Biroq xalqaro tajriba va tahlillarga ko‘ra, bu islohot qurilish sektoriga ikki tomonlama taʼsir ko‘rsatishi mumkin.
Eskrou – bu xaridor kvartira uchun pul to‘laydigan maxsus bank hisobi bo‘lib, quruvchi bu mablag‘ni faqat qurilish yakunlanib, obyekt foydalanishga topshirilgach oladi. Bu tizim xaridor mablag‘ining xavfsizligini kafolatlaydi va quruvchilardan moliyaviy intizom talab qiladi.
Eskrou tizimi asosida xaridor tomonidan to‘langan pul bankda muzlatiladi va faqat qurilish to‘liq tugab, obyekt foydalanishga topshirilgach, ishlab chiquvchi ushbu mablag‘ga ega bo‘ladi. Bu amaliyot – ayniqsa, oxirgi yillarda qurilishi tugamagan yoki hujjatsiz binolar sabab aldangan fuqarolar holatidan so‘ng – real kafolat tizimi sifatida baholanmoqda.
Bundan tashqari, loyihani amalga oshirayotgan kompaniya endi o‘z faoliyatida moliyaviy intizomga rioya qilishi, hujjatlarni tartibga solishi, qurilishni rejalashtirilgan tarzda yakunlashi shart bo‘ladi. Bu esa bozorda “xavfli” va “yashirin” loyihalarning kamayishiga olib keladi.
Nazorat kuchayishi, risklar kamayishi, banklar uchun kafolatlarning kuchayishi – bular uzoq muddatda ipoteka bozorini barqarorlashtiradi. Natijada, isteʼmolchilar uchun moliyaviy qulayliklar yaratilishi mumkin. Shuningdek, tizim moliyaviy jihatdan barqaror bo‘lmagan, ko‘p hollarda noqonuniy faoliyat yuritayotgan kompaniyalarning bozorga kirishini to‘xtatadi. Bu esa pirovardida sifatli qurilish va ishonchli loyihalarni ko‘paytiradi.
Xulosa qilib aytganda, eskrou tizimi xavfsizlik va ishonch muhitini yaratadi, biroq shunda ham xaridorlar uyni ehtiyotkorlik bilan, ishonchli quruvchilar orqali sotib olishlari lozim. Rivojlanayotgan islohotga moslashish davrida eng katta tavsiya — shoshmasdan, lekin kechikmasdan to‘g‘ri qaror qabul qilishdir.
@davletovuz kanalidan olindi.
