Prezident Samarqandni “Markaziy Osiyoning yashil investitsiyalar va innovatsiyalar poytaxti” deb e’lon qilishni taklif etdi

O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Samarqand shahrida o‘tayotgan Global ekologik jamg‘armaning sakkizinchi assambleyasi ishtirokchilariga murojaat qilib, iqlim o‘zgarishi va ekologik muammolarga qarshi kurash bo‘yicha bir qator yangi tashabbuslarni ilgari surdi.

 

Prezident O‘zbekistonda ekologik transformatsiya yangi taraqqiyot modeli sifatida qaralayotganini bildirib, atmosfera havosini muhofaza qilish, bioxilma-xillikni saqlash, chiqindilarni boshqarish, ko‘kalamzorlashtirish hamda ekologik ta’limni rivojlantirishga qaratilgan beshta milliy loyiha amalga oshirilayotganini ma’lum qildi.

 

Qayd etilishicha, 2030-yilgacha muhofaza etiladigan tabiiy hududlar maydonini mamlakat hududining 21 foizigacha kengaytirish, zararli tashlamalarni 10,5 foizga kamaytirish va barcha hududlarda dendrologiya hamda botanika bog‘larini tashkil etish rejalashtirilgan.

 

Shuningdek, chiqindilarni qayta ishlash va ulardan energiya ishlab chiqarish bo‘yicha yangi zavodlar ishga tushirilishi, ekologik ta’lim va ilm-fan sohasida yagona ekotizim shakllantirilayotgani, Orolbo‘yi hududida degradatsiyaga uchragan yerlarni tiklash ishlari davom etayotgani ta’kidlandi.

 

Prezident assambleya doirasida bir qator muhim tashabbuslarni ilgari surdi.

 

Birinchidan. Samarqandni “Markaziy Osiyoning yashil investitsiyalar va innovatsiyalar poytaxti” deb e’lon qilish taklif etildi. Samarqandni mintaqaviy “yashil iqtisodiyot”, barqaror rivojlanish va iqlim moliyasi markaziga aylantirish, shaharni pilot “yashil hudud” sifatida rivojlantirishni hamda ushbu tajribani keyinchalik respublikaning boshqa shaharlariga ham tatbiq etish maqsad qilingan.

 

Ikkinchidan. Bundan 600 yil muqaddam Mirzo Ulug‘bek Samarqandni ilm-fan markaziga aylantirgan bo‘lsa, bugungi kunda Kolumbiya universitetining Barqaror rivojlanish markazi hamkorligida Markaziy Osiyo atrof-muhit va iqlim o‘zgarishini o‘rganish universiteti qoshida Ulug‘bek nomidagi Barqaror rivojlanish ilmiy-tadqiqot instituti tashkil etilmoqda. Institut hududlar va iqtisodiyot tarmoqlarini yashil va barqaror rivojlanish asosida transformatsiya qilish, xalqaro ilmiy markazlar va moliya institutlarini jalb etish bo‘yicha yetakchi ilmiy-tahliliy platforma bo‘ladi, uning strategik boshqaruvi esa prezident huzuridagi Vasiylik kengashi orqali amalga oshiriladi.

 

Uchinchidan. Iqlim o‘zgarishining salbiy oqibatlariga qarshi samarali yechimlar ishlab chiqish maqsadida Iqlim o‘zgarishi va gidrometeorologiya milliy markazi tashkil etilmoqda. Markaz gidrometeorologiya, erta ogohlantirish, glyatsiologiya, iqlim ta’sirini baholash va issiqxona gazlari monitoringini uyg‘unlashtirib, iqlim prognozlari, modellashtirish, moslashuv va mitigatsiya dasturlari, mintaqaviy hamkorlik hamda WMO GAW va NASA AERONET dasturlarida ishtirok etish uchun institutsional zamin yaratadi.

 

To‘rtinchidan. Yaqinda Qozog‘iston prezidenti bilan “Toza havo” davlatlararo konsorsiumini tashkil etish bo‘yicha kelishuvga erishilgandi. Uning faoliyati “yashil” moliyani jalb etish, o‘rmon-melioratsiya, ilmiy tadqiqotlar, sanoatni ekologik modernizatsiya qilish hamda monitoring va nazoratni kuchaytirishga qaratilgan. Prezident mintaqaning barcha davlatlarini konsorsium faoliyatiga qo‘shilishga taklif etdi.

 

Beshinchidan. Cho‘llanishga qarshi kurash instituti negizida Orolbo‘yida cho‘llanish oqibatlarini yumshatish, “yashil” qalqonlar barpo etish va iqlim moslashuviga qaratilgan “cho‘l iqtisodiyoti” tashabbusini ilgari surib, uni GEF'ning ustuvor yo‘nalishlari bilan hamohang holda xalqaro moliyaviy hamda texnik ko‘mak asosida amalga oshirishni taklif etdi.

 

Oltinchidan. 2027-yilgi Toshkent investitsiya forumi “Barqaror rivojlanish va yashil investitsiyalar” mavzusida o‘tkazilib, uning doirasida Eco Expo Central Asia xalqaro ko‘rgazmasi tashkil etiladi. Forumda har bir hudud yashil investitsiyalarni jalb qilish uchun kamida 100 ta istiqbolli loyihani tayyorlab, investorlarga taqdim etadi.

 

Davlat rahbari O‘zbekiston Global ekologik jamg‘arma donor mamlakatlari qatoriga qo‘shilishga tayyorligini bildirdi. Jamg‘arma kengashi a’zosi sifatida qo‘shma mintaqaviy tashabbuslarni amaliy qo‘llab-quvvatlash va hamkorlikni kengaytirish maqsad qilingan.